Zonneallergie

Waarom Allergie Centra Nederland bij huidklachten door zon?

Huidklachten door zon vragen vaak om goed speurwerk. Niet elke reactie op zonlicht is hetzelfde. Soms past het bij polymorfe lichteruptie, ook wel PMLE genoemd. Soms gaat het om een fotoallergische of fototoxische reactie. En soms spelen zonnebrandcrème, cosmetica, parfum, medicatie of plantencontact een rol.

Bij Allergie Centra Nederland kijken we naar:

• het klachtenpatroon;
• de timing van de huiduitslag;
• de plekken waar de uitslag ontstaat;
• zonblootstelling;
• gebruikte producten;
• zonnebrandcrème, cosmetica en parfum;
• medicatie;
• werk en hobby’s;
• plantencontact;
• eerdere huidziekten;
• eerdere behandelingen.

Wij zijn gespecialiseerd in contactallergie en uitgebreide plakproeven. Onze dermatoloog heeft daarnaast een achtergrond als chemicus. Dat helpt bij het beoordelen van ingrediënten, zonnefilters, parfumstoffen, conserveermiddelen, medicatie en productgroepen.
Indien passend kan een huidtherapeut meedenken over huidbarrière, productkeuze en zonbescherming. Bij een relevante allergie kan een allergiepaspoort worden meegegeven. De verwijzer ontvangt altijd een terugkoppeling.

Belangrijk om te weten: Allergie Centra Nederland voert geen fotoplakproeven of fotopatchtesten uit. Als het klachtenpatroon wijst op een fotoallergische reactie waarvoor fotodermatologische diagnostiek nodig is, bespreken we of verwijzing naar een passend centrum of ziekenhuis nodig is.

Wat is zonneallergie?

Zonneallergie is een veelgebruikte term voor huidklachten die ontstaan na blootstelling aan zonlicht. Mensen bedoelen hiermee vaak jeuk, bultjes, roodheid, blaasjes, zwelling of eczeem na zonnen.
Medisch gezien is zonneallergie niet één diagnose. Het is vooral een verzamelnaam. Verschillende aandoeningen kunnen op zonneallergie lijken.

Een veelvoorkomende vorm is polymorfe lichteruptie, ook wel PMLE genoemd. Hierbij ontstaan vaak jeukende bultjes, roodheid of kleine blaasjes na zonblootstelling. Dit gebeurt vaak in het voorjaar of de vroege zomer, wanneer de huid nog niet gewend is aan zonlicht.
Een andere mogelijkheid is een fotoallergische reactie. Dit is een vertraagde allergische eczeemreactie waarbij zonlicht en een stof samen een reactie uitlokken. Denk bijvoorbeeld aan een ingrediënt in zonnebrandcrème, cosmetica, parfum, een medicinale crème of soms medicatie.

Een fototoxische reactie is iets anders. Dit is geen allergie, maar een toxische of irriterende reactie door zonlicht in combinatie met een stof of medicijn. Dit kan lijken op een heftige zonnebrand.

Ook andere oorzaken zijn mogelijk. Solar urticaria kan snelle galbulten geven na zonlicht. Photophytische dermatitis kan ontstaan door plantensappen plus zonlicht. Chronische actinische dermatitis en actinische prurigo zijn zeldzamere of ernstigere vormen van lichtovergevoeligheid en vragen specialistische dermatologische beoordeling.

Welke klachten passen bij zonneallergie?

Klachten die mensen bij zonneallergie kunnen ervaren zijn:

• jeuk;
• roodheid;
• bultjes;
• blaasjes;
• eczeem;
• zwelling;
• branderig gevoel;
• galbulten;
• schilfering;
• pijnlijke huid;
• scherp begrensde verkleuring;
• blaren;
• huiduitslag na zonblootstelling;
• klachten op zonbeschenen huid.

De huiduitslag zit vaak op plekken waar zonlicht komt, zoals:

• gezicht;
• hals;
• decolleté;
• onderarmen;
• handen;
• schouders;
• benen.

Soms ontstaan klachten vooral op plekken waar een product is aangebracht. Denk aan zonnebrandcrème, parfum, aftershave, dagcrème met SPF of cosmetica. Bij photophytische dermatitis kunnen klachten ontstaan op plekken waar plantensap, citrus of andere plantaardige stoffen op de huid zijn gekomen.

Maak bij opvlammingen foto’s van de huid. Noteer ook wanneer de klachten ontstaan: binnen minuten, na enkele uren, dezelfde dag of pas de volgende dag. De timing helpt om beter te herkennen welke vorm van zonneallergie of lichtovergevoeligheid mogelijk speelt.

Welke vormen van zonneallergie zijn er?

Polymorfe lichteruptie / PMLE

Polymorfe lichteruptie, vaak afgekort als PMLE, is een veelvoorkomende vorm van huidreactie op zonlicht. De klachten bestaan vaak uit jeukende bultjes, roodheid, kleine blaasjes of eczeemachtige plekken na zonblootstelling.
PMLE ontstaat vaak in het voorjaar of in de vroege zomer. De huid is dan nog niet gewend aan zonlicht. Later in het seizoen kunnen klachten soms minder worden door gewenning.
Lees meer over polymorfe lichteruptie / PMLE.

Fotoallergische reactie

Een fotoallergische reactie is een vertraagde eczeemreactie door de combinatie van zonlicht en een stof. De stof alleen hoeft geen klachten te geven. Zonlicht alleen hoeft ook geen klachten te geven. Juist de combinatie kan een allergische reactie uitlokken.

Mogelijke uitlokkende factoren zijn:

• zonnebrandcrème;
• dagcrème met SPF;
• cosmetica;
• parfum;
• aftershave;
• medicinale zalven of crèmes;
• bepaalde medicatie.

Een gewone plakproef kan soms helpen als er verdenking is op contactallergie. Bij verdenking op fotoallergische contactdermatitis kan in sommige centra een fotoplakproef worden gedaan. Allergie Centra Nederland voert zelf geen fotoplakproeven of fotopatchtesten uit. Wel kunnen we beoordelen of contactallergieonderzoek zinvol is of dat verwijzing passender is.
Lees meer over fotoallergische reactie.

Fototoxische reactie

Een fototoxische reactie is geen allergie. Het is een reactie waarbij zonlicht samen met een stof of medicijn schade of irritatie in de huid veroorzaakt. Dit kan lijken op een heftige zonnebrand.
De huid kan rood, pijnlijk, branderig of gezwollen zijn. Soms ontstaan blaren. De reactie is vaak scherp begrensd op huid die in de zon is geweest.
Lees meer over fototoxische reactie.

Photophytische dermatitis

Photophytische dermatitis ontstaat door contact met bepaalde planten of plantensappen in combinatie met zonlicht. Dit wordt ook wel phytophotodermatitis genoemd.
Voorbeelden zijn contact met citrus, limoen, bepaalde tuinplanten of schermbloemige planten. De huidafwijkingen kunnen streperig of grillig zijn. Soms ontstaan blaren of bruine verkleuring achteraf.
Lees meer over photophytische dermatitis.

Solar urticaria

Solar urticaria is een vorm waarbij snel galbulten ontstaan na blootstelling aan zonlicht. De klachten beginnen vaak binnen minuten. Er kan sprake zijn van jeuk, zwelling en galbulten.
Omdat dit een andere vorm van lichtovergevoeligheid is dan PMLE of contactallergie, vraagt dit meestal specialistische dermatologische beoordeling.
Lees meer over galbulten / urticaria.

Chronische actinische dermatitis / CAD

Chronische actinische dermatitis is een zeldzamere en ernstigere vorm van lichtovergevoeligheid. Hierbij kan chronisch eczeem ontstaan op zonbeschenen huid, zoals gezicht, hals, handen en onderarmen.
Deze aandoening vraagt specialistische dermatologische beoordeling en soms uitgebreid fotodermatologisch onderzoek.
Lees meer over chronische actinische dermatitis / CAD.

Actinische prurigo

Actinische prurigo is een zeldzamere vorm van lichtovergevoeligheid met jeukende huidafwijkingen door zonlicht. Ook deze aandoening vraagt specialistische beoordeling.
Lees meer over actinische prurigo.

Deze vormen kunnen soms op elkaar lijken. Het moment waarop de klachten ontstaan, de plek van de uitslag en de rol van producten, planten of medicatie bepalen welk onderzoek passend is.

Zonneallergie of gewone zonnebrand?

Niet elke reactie op zon is zonneallergie. Gewone zonnebrand ontstaat door te veel UV-blootstelling. De huid wordt rood, warm en pijnlijk. Soms gaat de huid later vervellen.
Zonneallergie of lichtovergevoeligheid geeft vaker jeuk, bultjes, eczeem, blaasjes of terugkerende klachten bij relatief beperkte zonblootstelling.

Gewone zonnebrand

• roodheid;
• pijn;
• warmte;
• ontstaan na te veel zon;
• vaak duidelijk op onbeschermde huid;
• kan later vervellen.

Zonneallergie of lichtovergevoeligheid

• jeukende bultjes;
• eczeem;
• blaasjes;
• galbulten;
• klachten bij relatief weinig zon;
• terugkerend patroon;
• soms combinatie met producten, parfum, planten of medicatie.

Bij ernstige verbranding, blaren, ziek zijn of koorts is medische beoordeling nodig.

Kan zonnebrandcrème of parfum zonneallergie geven?

Soms ontstaan huidklachten niet door de zon alleen, maar door de combinatie van zonlicht en een product op de huid. Denk aan zonnebrandcrème, dagcrème met SPF, parfum, aftershave, cosmetica, etherische oliën of medicinale crèmes.

Productgroepen die kunnen meespelen zijn:

• zonnefilters;
• parfumstoffen;
• conserveermiddelen;
• botanische extracten;
• etherische oliën;
• medicinale zalven of crèmes;
• cosmetica met SPF;
• huidverzorging die op zonbeschenen huid wordt gebruikt.

Een product kan verschillende soorten reacties geven:

• irritatie;
• contactallergie;
• fotoallergische contactdermatitis;
• versterking van een fototoxische reactie.

Niet elke reactie op zonnebrandcrème is dus een allergie. Ook irritatie of een reactie door zonlicht in combinatie met een ingrediënt kan meespelen.

Let op: termen zoals “hypoallergeen”, “dermatologisch getest”, “natuurlijk” of “voor gevoelige huid” zijn geen garantie dat u niet reageert.

Lees meer over cosmetica allergie.
Lees meer over parfum allergie.
Lees meer over contactallergie.
Lees meer over plakproeven.
Lees meer over de term hypoallergeen.
Lees meer over allergie voor zonnebrandcrème of zonnefilters.

Kan medicatie huidklachten door zon geven?

Sommige medicijnen kunnen de huid gevoeliger maken voor zonlicht. Dit kan een fototoxische reactie geven. Soms kan ook een fotoallergisch mechanisme meespelen. Dit betekent niet automatisch dat u allergisch bent voor de medicatie.
Voorbeelden van medicatiegroepen waarbij zongevoeligheid kan voorkomen zijn:

• bepaalde antibiotica;
• ontstekingsremmers;
• plasmiddelen;
• hart- en bloeddrukmedicatie;
• acnebehandeling;
• sommige middelen tegen schimmels;
• sommige medicinale zalven of crèmes.

Stop nooit zomaar met voorgeschreven medicatie. Bespreek klachten of twijfel altijd met uw huisarts, specialist of apotheker.
Neem bij huidklachten door zon altijd een actuele medicatielijst mee naar de afspraak.
Lees meer over medicatieallergie.

Planten, citrus en zon: photophytische dermatitis

Sommige planten en plantensappen kunnen de huid gevoeliger maken voor zonlicht. Na contact met de plant en daarna zonblootstelling kan een reactie ontstaan. Dit heet photophytische dermatitis.

Voorbeelden zijn:

• citrus;
• limoen;
• bepaalde tuinplanten;
• schermbloemige planten;
• plantensappen tijdens tuinieren;
• buiten koken of cocktails maken in de zon.

Klachten kunnen bestaan uit:

• roodheid;
• branderig gevoel;
• blaren;
• streperige of grillige huidafwijkingen;
• bruine verkleuring achteraf.

Lees meer over photophytische dermatitis.

Wanneer is allergieonderzoek zinvol bij zonneallergie?

Allergieonderzoek kan zinvol zijn als het klachtenpatroon wijst op contactallergie of een productreactie. Dat geldt vooral als klachten steeds ontstaan na zon in combinatie met een product, zoals zonnebrandcrème, cosmetica, parfum, aftershave, medicinale zalven of bepaalde huidverzorging. Een beoordeling is vooral te overwegen bij:

• terugkerend eczeem na zonblootstelling;
• klachten na zonnebrandcrème of dagcrème met SPF;
• klachten na parfum, aftershave of etherische olie in de zon;
• huiduitslag na cosmetica plus zon;
• klachten na medicinale crème plus zon;
• eczeem op plekken waar product én zon samenkomen;
• klachten ondanks het vermijden van gewone zonnebrand;
• eerdere behandeling die onvoldoende helpt;
• behoefte aan productanalyse of ingrediëntenbeoordeling;
• twijfel tussen PMLE, fotoallergie, fototoxiciteit of contactallergie.

Een plakproef onderzoekt vertraagde contactallergie. Niet elke vorm van zonneallergie wordt met een plakproef vastgesteld. Bij PMLE, solar urticaria of chronische lichtovergevoeligheid is vaak andere dermatologische beoordeling nodig.
Bij verdenking op fotoallergische contactdermatitis kan een fotoplakproef in sommige centra zinvol zijn. Allergie Centra Nederland voert zelf geen fotoplakproeven of fotopatchtesten uit. Wel kunnen we beoordelen of contactallergieonderzoek passend is, of dat verwijzing naar een centrum met fotodermatologische diagnostiek nodig is.

Hoe onderzoekt Allergie Centra Nederland huidklachten door zon?

Stap 1: consult

Tijdens het consult bespreken we:

• wanneer de klachten ontstaan;
• hoe snel na zonblootstelling de klachten beginnen;
• hoe lang de klachten blijven;
• waar de huiduitslag zit;
• of er jeuk, bultjes, eczeem, blaren of galbulten zijn;
• welke producten u gebruikt;
• zonnebrandcrème;
• dagcrème met SPF;
• cosmetica;
• parfum of aftershave;
• etherische oliën;
• medicinale zalven of crèmes;
• medicatie;
• plantencontact;
• werk en hobby’s;
• eerdere huidziekten;
• eerdere behandeling;
• foto’s van opvlammingen.

Stap 2: producten, medicatie en blootstelling beoordelen

We kijken of zonlicht alleen waarschijnlijk is, of dat producten, medicatie, planten of contactallergenen kunnen meespelen.
Daarbij letten we onder andere op ingrediënten, productgroepen, zonnefilters, parfumstoffen, conserveermiddelen en medicinale bestanddelen.

Stap 3: allergieonderzoek indien passend

Bij verdenking op contactallergie kan een plakproef worden ingezet. Mogelijke reeksen zijn bijvoorbeeld:

• Europese basisreeks of routinereeks;
• aanvullende routinereeks;
• parfumreeks;
• zonnebrand- of zonnefilterreeks indien beschikbaar en passend;
• conserveermiddelen;
• medicinale zalven of crèmes indien relevant;
• eigen producten indien veilig en passend.

Allergie Centra Nederland voert geen fotoplakproeven of fotopatchtesten uit. Bij verdenking op een fotoallergische reactie waarvoor fotoplakonderzoek nodig is, bespreken we of verwijzing naar een centrum met fotodermatologische diagnostiek passender is.

Stap 4: interpretatie

Een positieve test is pas belangrijk als de stof past bij uw klachten, producten en blootstelling. Niet elke positieve plakproef verklaart automatisch de huiduitslag door zon.

Stap 5: advies

Bij een relevante allergie krijgt u uitleg over vermijden, productkeuze en mogelijke alternatieven. Indien passend kan een huidtherapeut meedenken over huidbarrière, productkeuze en zonbescherming.
Bij een relevante allergie kan een allergiepaspoort worden meegegeven.

Stap 6: terugkoppeling verwijzer

De verwijzer ontvangt altijd een terugkoppeling.

Wat kunt u zelf doen bij huidklachten door zon?

Algemene adviezen:

• maak foto’s van opvlammingen;
• noteer hoe snel klachten ontstaan na zon;
• noteer welke producten u gebruikte;
• voorkom plotselinge intensieve zonblootstelling;
• bouw zonblootstelling rustig op als dat medisch passend is;
• gebruik beschermende kleding, hoed of pet;
• zoek schaduw op;
• gebruik een zonnebrandproduct dat u goed verdraagt;
• test nieuwe producten niet vlak voor vakantie;
• vermijd parfum of etherische oliën op zonbeschenen huid;
• wees voorzichtig met citrus of plantensappen in de zon;
• overleg met arts of apotheker als u medicatie gebruikt die zongevoeligheid kan geven;
• stop niet zomaar met medicatie;
• overleg bij aanhoudende, ernstige of onduidelijke klachten.
• Bij verdenking op een productreactie is het vaak beter om niet alles tegelijk te veranderen. Houd overzicht, zodat het patroon duidelijker wordt.

Wanneer moet u snel medische hulp zoeken?

Neem contact op met uw huisarts, huisartsenpost of spoedzorg bij:

• ernstige blaren;
• blaren op slijmvliezen;
• koorts of ziek zijn;
• snel uitbreidende huiduitslag;
• pijnlijke zwelling;
• pus of tekenen van infectie;
• benauwdheid;
• zwelling van tong, keel of lippen;
• flauwvallen;
• uitgebreide galbulten met algemene klachten;
• vermoeden van een ernstige medicatiereactie.

Bij acute alarmsymptomen belt u 112.
Deze pagina vervangt geen medische beoordeling.