Actinische prurigo

Actinische prurigo, wat is het het precies? Actinische prurigo is een zeldzame huidaandoening die wordt gekarakteriseerd door jeukende huiduitslag als gevolg van blootstelling aan zonlicht of UV-straling. Het is een aandoening waarbij de huid overgevoelig reageert

op zonlicht, wat leidt tot een chronische ontsteking en jeuk. Mensen met actinische prurigo ervaren vaak jeukende bultjes, blaren of korstjes op de huid, vooral op de gebieden die aan zonlicht zijn blootgesteld, zoals het gezicht, de nek, de armen en de handen. De aandoening wordt vaak geassocieerd met een genetische gevoeligheid voor zonlicht en komt vaker voor bij mensen met een inheemse Amerikaanse of Afrikaanse achtergrond. Het is een aandoening die vaak wordt verergerd door zonblootstelling, en de symptomen kunnen fluctueren, variërend van mild tot ernstig.

Wat vindt u hier over actinische prurigo?

Op deze pagina vindt u onder andere;

• Symptomen die horen bij actinische prurigo
• Hoe ontstaat actinische prurigo?
• Hoe verloopt de testprocedure?
• Welke behandelingsmogelijkheden zijn er?
• Veelgestelde vragen
• Hoe kunt u een afspraak maken?

Symptomen van actinische prurigo

De symptomen van actinische prurigo omvatten:

• Jeuk
• Rode, verheven papels
• Blaren
• Korstjes
• Schilfering
• Hyperpigmentatie
• Zonsensitiviteit

De symptomen komen vooral voor op zonblootgestelde gebieden zoals het gezicht, de handen, de nek en de armen. Het komt vaker voor bij mensen met een genetische gevoeligheid, vaak bij inheemse Amerikanen of mensen van Afrikaanse afkomst. De symptomen van actinische prurigo ontstaan meestal vertraagd na blootstelling aan zonlicht, niet direct. Het kan enkele uren tot een dag duren voordat de huid reageert, nadat de persoon in de zon is geweest. De aandoening is een overgevoeligheid voor zonlicht, waarbij de huid een reactie vertoont op UV-straling. In de meeste gevallen begint de jeuk binnen enkele uren en verschijnen de rode bultjes, papels, of blaren later, naarmate de ontsteking zich ontwikkelt. De symptomen kunnen enkele dagen aanhouden, maar verbeteren vaak als de blootstelling aan zonlicht wordt vermeden.

Jeuk

Jeuk is een van de belangrijkste en meest kenmerkende symptomen van actinische prurigo. Het is vaak het eerste teken van de aandoening en kan ernstig zijn. De jeuk ontstaat door de overgevoeligheid van de huid voor zonlicht, wat leidt tot een ontstekingsreactie in de huid. Wanneer iemand met actinische prurigo wordt blootgesteld aan zonlicht, veroorzaakt de UV-straling een immunologische reactie in de huid. Dit resulteert in de afgifte van ontstekingsmediatoren zoals histamine, die de jeuk veroorzaken. De jeuk kan variëren van mild tot zeer intens en komt vaak voor op de zonblootgestelde gebieden, zoals het gezicht, de armen, de nek en de handen. Het kan worden verergerd door verdere blootstelling aan zonlicht. De jeuk kan zo ernstig zijn dat het krabben de symptomen verergert, wat kan leiden tot verdere huidbeschadiging zoals blaren, korstjes, of zelfs littekens. Bij sommige mensen kan de jeuk interfereren met hun dagelijks functioneren, omdat het constant aanwezig is of in golven toeneemt, vooral bij blootstelling aan de zon.

Rode, verheven papels

Rode, verheven papels zijn een veelvoorkomend symptoom van actinische prurigo en vormen vaak een zichtbaar teken van de aandoening. Deze kleine, rode bultjes ontstaan op de huid als gevolg van de ontstekingsreactie die optreedt na blootstelling aan zonlicht. De papels kunnen variëren in grootte, maar zijn meestal tussen de 2 en 5 millimeter groot. De verheven papels hebben een ontstoken, irritant uiterlijk en kunnen de huid ruw maken. Ze verschijnen vaak op zonblootgestelde gebieden zoals het gezicht, de nek, de handen en de armen. De papels kunnen gepaard gaan met andere symptomen zoals jeuk, zwelling en roodheid, en zijn vaak pijnlijk of gevoelig bij aanraking. Na verloop van tijd kunnen de papels zich ontwikkelen tot blaasjes, korstjes of schilferende plekken. Ze kunnen ook hyperpigmentatie achterlaten als ze genezen, wat resulteert in bruine vlekken of ongelijkmatige huidskleur. Het is belangrijk om de blootstelling aan zonlicht te vermijden, omdat verdere zonblootstelling de papels kan verergeren.

Blaren

Een blaar bij actinische prurigo ontstaat door een beschadiging van de huidcellen als gevolg van de ontstekingsreactie die optreedt bij blootstelling aan zonlicht of UV-straling. Wanneer iemand met actinische prurigo in de zon komt, veroorzaakt de UV-straling een overgevoelige reactie van het immuunsysteem in de huid. Dit leidt tot schade aan de keratinocyten, de belangrijkste cellen in de opperhuid. Deze schade activeert een ontstekingsproces waarbij stoffen vrijkomen die de bloedvaten verwijden en de doorlaatbaarheid verhogen. Hierdoor lekt er meer vocht uit de bloedvaten in de huidweefsels. Het vocht hoopt zich op tussen de opperhuid en de lederhuid, wat resulteert in de vorming van een blaar. Naarmate de blaar groter wordt, ontstaat er druk op de huid, wat pijn en gevoeligheid vergroot. De blaar beschermt de onderliggende huid tegen verdere schade. Uiteindelijk kan de blaar openbarsten, waardoor de vloeistof vrijkomt en een zweer ontstaat. Wanneer de blaar geneest, kunnen er littekens of hyperpigmentatie (bruine vlekken) achterblijven, afhankelijk van de ernst van de schade.

Korstjes

Korstjes ontstaan bij actinische prurigo als gevolg van de genezing van de blaren of zweren die ontstaan door de ontstekingsreactie in de huid. Nadat een blaar is opengebroken of een zweer is gevormd, komt er vocht vrij uit de huid, wat kan leiden tot het opdrogen van de wond. Dit droogt uit en vormt een korstje. De korst is een beschermende laag die helpt om de onderliggende huid te beschermen terwijl deze geneest. Het bestaat uit een mengsel van gedroogd bloed, serum, en dode huidcellen. Het korstje kan pijnlijk zijn, vooral als het op de huid blijft zitten en niet goed loskomt. Het helpt om infecties te voorkomen terwijl de huid herstelt. Na verloop van tijd zal het korstje vanzelf loslaten wanneer de huid eronder volledig is genezen, maar soms kunnen korstjes jeuken of een strak gevoel geven tijdens het herstelproces. In sommige gevallen kan het korstje littekens of hyperpigmentatie achterlaten na genezing.

Schilfering

Schilfering is een veelvoorkomend symptoom bij actinische prurigo en komt voor wanneer de huid zich begint te herstellen na een ontstekingsreactie door blootstelling aan zonlicht. Wanneer de huid beschadigd raakt door UV-straling en de daaropvolgende ontsteking, beginnen de huidcellen zich te vernieuwen. Gedurende dit proces kunnen de bovenste huidlagen uitdrogen en afschilferen. De schilfers bestaan uit dode huidcellen die zich losmaken van de vernieuwde huidlaag eronder. Schilfering kan gepaard gaan met een droog of trekkerig gevoel en is vaak het laatste stadium van de genezing van de huid na de reactie. Hoewel schilfering meestal tijdelijk is, kan het vervelende symptomen zoals jeuk of irritatie veroorzaken. Naarmate de huid verder herstelt, zal de schilfering verminderen, en kan er, afhankelijk van de ernst van de schade, hyperpigmentatie of littekens achterblijven.

Hyperpigmentatie

Hyperpigmentatie is een veelvoorkomend gevolg van actinische prurigo en ontstaat vaak nadat de huid is hersteld van de ontsteking en schade veroorzaakt door zonlicht of UV-straling. Wanneer de huid in contact komt met zonlicht bij mensen met actinische prurigo, kan de ontsteking de melanocyten (de cellen die melanine produceren) in de huid stimuleren om meer pigment te produceren. Dit resulteert in de vorming van bruine vlekken of ongelijkmatige huidskleur op de getroffen gebieden. Deze vlekken kunnen variëren in intensiteit, van lichte verkleuringen tot donkere, hardnekkige vlekken. Hyperpigmentatie komt vooral voor op de gebieden die aan zonlicht zijn blootgesteld, zoals het gezicht, de nek, de armen en de handen. De vlekken kunnen maanden tot zelfs jaren aanhouden, zelfs nadat de andere symptomen van actinische prurigo zijn verdwenen. Het gebruik van zonnebrandcrème kan helpen om verdere pigmentatie te voorkomen en de huid te beschermen tegen de zon.

Zonsensitiviteit

Zonsensitiviteit is een belangrijk kenmerk van actinische prurigo en verwijst naar de abnormale gevoeligheid van de huid voor zonlicht of UV-straling. Bij mensen met deze aandoening veroorzaakt de blootstelling aan zonlicht een ontstekingsreactie in de huid, die zich uit in symptomen zoals jeuk, roodheid, bultjes (papels), blaren en andere huidbeschadigingen. De zonsensitiviteit kan variëren van mild tot ernstig, afhankelijk van de persoon en de hoeveelheid zonblootstelling. Zelfs korte periodes van blootstelling aan zonlicht kunnen al een reactie uitlokken, wat het dagelijks leven van mensen met actinische prurigo beïnvloedt. Het is belangrijk voor mensen met deze aandoening om zonlicht zoveel mogelijk te vermijden en zonbeschermingsmaatregelen te nemen, zoals het dragen van beschermende kleding en het gebruiken van zonnebrandcrème met een hoge SPF.

Hoe ontstaat actinische prurigo?

Actinische prurigo ontstaat door een overgevoeligheid van de huid voor zonlicht (UV-straling), wat leidt tot een immuunreactie die de huid beschadigt. Bij mensen met actinische prurigo is de huid abnormaal gevoelig voor UV-straling, wat resulteert in een ontstekingsreactie. De oorzaak van deze overgevoeligheid is meestal genetisch, aangezien de aandoening vaker voorkomt bij mensen met een familiegeschiedenis van de ziekte, vooral bij mensen van inheemse Amerikaanse of Afrikaanse afkomst. Het proces begint wanneer de huid wordt blootgesteld aan zonlicht. UV-straling beschadigt de huidcellen, wat het immuunsysteem activeert. Bij mensen met actinische prurigo reageert het immuunsysteem te sterk op deze schade, waardoor er ontstekingsmediatoren zoals cytokinen en histamine vrijkomen. Deze stoffen veroorzaken symptomen zoals jeuk, roodheid, en de vorming van bultjes of papels op de huid. In sommige gevallen kunnen de reacties verergeren en leiden tot blaren, schilfering, en hyperpigmentatie. Hoewel de exacte oorzaak van de overgevoeligheid niet volledig begrepen is, speelt een combinatie van genetische aanleg en omgevingsfactoren, zoals blootstelling aan zonlicht, een cruciale rol in het ontstaan van actinische prurigo.

Met welke test kunt u bepalen of u actinische prurigo heeft?

Om te bepalen of iemand actinische prurigo heeft, wordt meestal een combinatie van klinisch onderzoek, medische geschiedenis en, indien nodig, een fototest gebruikt. Er is geen specifieke laboratoriumtest voor actinische prurigo, maar de arts zal de symptomen beoordelen, zoals jeuk, roodheid, verheven papels en blaren, die typisch zijn voor de aandoening. De arts let ook op de locatie van de uitslag, die vaak voorkomt op zonblootgestelde gebieden zoals het gezicht, de handen en de nek, en kijkt naar het patroon van de symptomen, bijvoorbeeld de verergering na blootstelling aan zonlicht. De medische geschiedenis wordt eveneens geëvalueerd, met nadruk op blootstelling aan zonlicht en of er een familiegeschiedenis van actinische prurigo of andere aandoeningen die de huid gevoelig maken voor zonlicht is. In sommige gevallen kan een fototest worden uitgevoerd, waarbij de huid wordt blootgesteld aan gecontroleerd UV-licht om te zien of er een reactie optreedt. Dit helpt de overgevoeligheid van de huid voor zonlicht te beoordelen. In zeldzame gevallen kan een huidbiopsie worden uitgevoerd, waarbij een klein stukje huidweefsel wordt genomen en onder een microscoop wordt onderzocht om andere huidaandoeningen uit te sluiten. De diagnose wordt meestal gesteld op basis van de typische symptomen, reacties op zonlicht en de medische geschiedenis van de patiënt.

Behandelingsmogelijkheden tegen actinische prurigo

De behandeling van actinische prurigo richt zich op het verlichten van de symptomen en het voorkomen van opflakkeringen. De belangrijkste behandelingsmogelijkheden zijn:

• Vermijden van zonlicht of UV-straling: Het dragen van beschermende kleding zoals een hoed, lange mouwen en een zonnebril, evenals het gebruik van zonnebrandcrème met een hoge SPF, helpt de symptomen te verminderen en verergering door zonlicht te voorkomen.
• Topische corticosteroïden: Deze crèmes of zalven verminderen ontsteking en jeuk. Ze worden vaak voorgeschreven om de ontstekingsreactie op de huid te kalmeren.
• Systemische corticosteroïden: In ernstigere gevallen kunnen orale corticosteroïden nodig zijn om de ontsteking op grotere schaal te behandelen.
• Antihistaminica: Deze medicijnen helpen de jeuk te verlichten, vooral bij milde tot matige gevallen van actinische prurigo.
• Hydroxychloroquine: Dit medicijn, vaak gebruikt voor auto-immuunziekten, kan helpen de immuunreactie in de huid te onderdrukken en de symptomen te verminderen.
• Immunosuppressiva: Medicijnen zoals methotrexaat of thalidomide kunnen nodig zijn voor ernstigere gevallen, waarbij ze de immuunreactie onderdrukken en de symptomen beheersen.
• Emolliënten of hydraterende crèmes: Deze helpen de huid soepel te houden, de huidbarrière te herstellen en verdere irritatie te voorkomen.

De behandeling kan variëren afhankelijk van de ernst van de aandoening, en het is belangrijk om samen met een arts te werken aan het vinden van de juiste aanpak.

Artikel geschreven door: Jamy van den Brink (Huidtherapeut)

Gecontroleerd door: Folkert Blok (Dermatoloog)

Datum publicatie: 26 mei 2025

Datum laatste wijziging: 26 mei 2025