Wat is handeczeem?
Handeczeem is een ontsteking van de huid van de handen en vingers. De klachten kunnen acuut ontstaan, maar ook chronisch worden of steeds terugkomen.
Bij acuut handeczeem ziet u vaak roodheid, jeuk, blaasjes, zwelling of nattend eczeem. Bij chronisch handeczeem is de huid vaak droog, schilferend, verdikt of pijnlijk. Ook kunnen er kloofjes in de vingers of handpalmen ontstaan.
Handeczeem is niet besmettelijk. U kunt het dus niet overdragen aan iemand anders.
Vaak heeft handeczeem niet één oorzaak. Irritatie door water, zeep, schoonmaakmiddelen of desinfectie kan meespelen. Soms is er sprake van contactallergie. Ook aanleg voor eczeem, werk, hobby’s, handschoenen, nagelproducten of andere stoffen kunnen een rol spelen.
Handeczeem komt veel voor. Onderzoek laat zien dat ongeveer 1 op de 7 mensen ooit handeczeem krijgt. Bij een deel van de mensen wordt het chronisch of komt het steeds terug, vooral wanneer irritatie, werkbelasting, aanleg en allergie elkaar versterken.
Hoe herkent u handeczeem?
Handeczeem kan er per persoon verschillend uitzien. Sommige mensen hebben vooral droge, ruwe handen. Anderen krijgen juist jeukende blaasjes, pijnlijke kloven of eczeem aan de vingertoppen.
Veelvoorkomende klachten zijn:
- jeukende handen
- roodheid
- droge handen
- schilfering
- pijnlijke kloven
- kloofjes in vingers
- blaasjes op handpalmen
- blaasjes aan de zijkanten van vingers
- branderig gevoel
- verdikte huid
- eeltachtige plekken
- nattend eczeem
- korstjes
- pijn bij handen wassen
- eczeem tussen de vingers
- eczeem aan de vingertoppen
- eczeem onder ringen, handschoenen of een horloge
Maak zo mogelijk foto’s, vooral als de klachten wisselen of tijdens een consult minder zichtbaar zijn. Foto’s kunnen helpen om het patroon goed te beoordelen.
Welke vorm van handeczeem herkent u?
Droge, kapotte handen met kloven
Droge, schilferende handen met pijnlijke kloven passen vaak bij chronisch handeczeem. Irritatie door water, zeep, schoonmaakmiddelen, desinfectie, kou of wrijving kan een grote rol spelen. Dit kan passen bij irritatief contacteczeem, chronisch fissurair handeczeem of handeczeem bij een kwetsbare huidbarrière.
Lees meer over het verschil tussen allergie en irritatie
Lees meer over wanneer een plakproef zinvol is
Blaasjes op handpalmen of zijkanten van vingers
Jeukende blaasjes op de handpalmen of aan de zijkanten van de vingers kunnen passen bij blaasjeseczeem. Andere namen zijn dyshidrotisch eczeem of acrovesiculeus eczeem. De blaasjes kunnen hevig jeuken en soms branderig aanvoelen. Soms speelt aanleg mee. Ook stress, contact met stoffen, zweten of een schimmelinfectie aan de voeten kunnen een rol spelen.
Lees meer over contactallergie
Lees meer over allergietesten bij huidklachten
Eczeem door handschoenen
Klachten onder handschoenen kunnen ontstaan door warmte, zweten en irritatie. Soms speelt ook contactallergie mee, bijvoorbeeld voor rubberversnellers, latex of andere bestanddelen van handschoenen. Dit kan vooral relevant zijn bij mensen die veel handschoenen dragen, zoals zorgmedewerkers, schoonmakers, kappers, tandheelkundig personeel, laboratoriummedewerkers of nagelstylisten.
Lees meer over latexallergie
Lees meer over beroepsallergie
Handeczeem door werk
Handeczeem komt vaker voor bij beroepen met nat werk, veel handen wassen, desinfectie, handschoenen, schoonmaakmiddelen, haarproducten, lijmen, acrylaten, rubber, voedsel of medische hulpmiddelen. Nat werk is een belangrijke oorzaak van irritatief contacteczeem, en beroepen zoals kappers, schoonmakers, zorgmedewerkers en metaalbewerkers hebben een verhoogd risico op contacteczeem. Dit kan passen bij beroepsallergie of irritatief contacteczeem.
Lees meer over beroepsallergie
Lees meer over kapperseczeem
Lees meer over bouwvakkerseczeem
Eczeem aan vingertoppen
Eczeem aan de vingertoppen kan pijnlijk zijn en problemen geven bij schrijven, typen, werken, aanraken of het openen van verpakkingen. De huid kan droog, gevoelig, schilferend of gebarsten zijn. Dit kan samenhangen met irritatie, contactallergie, chronisch handeczeem of veel mechanische belasting.
Eczeem onder ringen, horloge of metaal
Eczeem onder ringen of bij contact met metaal kan komen door vocht en zeepresten die onder het sieraad blijven zitten. Soms speelt contactallergie mee, bijvoorbeeld voor nikkel. Typische plekken zijn de huid onder een ring, horloge, metalen gereedschap of knopen.
Lees meer over metaalallergie
Lees meer over nikkelallergie
Eczeem na nagelproducten, gellak of acrylaten
Nagelproducten, gellak, kunstnagels en acrylaten kunnen allergisch contacteczeem veroorzaken. Klachten kunnen aan de handen zitten, maar ook in het gezicht of rond de ogen door indirect contact via de vingers. Dit is vooral belangrijk bij nagelstylisten, mensen die zelf gellak of kunstnagels gebruiken, of mensen die beroepsmatig met acrylaten werken.
Lees meer over allergie voor gellak
Handeczeem bij atopische aanleg
Mensen met constitutioneel eczeem, hooikoorts of astma kunnen een kwetsbare huidbarrière hebben. Daardoor kan handeczeem makkelijker ontstaan of blijven terugkomen. Bij deze groep kan irritatie sneller klachten geven. Contactallergie kan daarnaast ook nog meespelen.
Lees meer over atopie
Waardoor kan handeczeem ontstaan?
Irritatie
Irritatie is een veelvoorkomende oorzaak van handeczeem. Water, zeep, schoonmaakmiddelen, desinfectie, oplosmiddelen, wrijving, kou, warmte en zweten kunnen de huidbarrière beschadigen. Als de huidbarrière verzwakt is, verliest de huid makkelijker vocht en dringen irriterende stoffen makkelijker binnen. Daardoor kunnen droogheid, roodheid, jeuk, schilfering en kloven ontstaan.
Contactallergie
Bij allergisch contacteczeem reageert het afweersysteem op een stof die met de huid in contact komt. De reactie ontstaat meestal vertraagd: vaak uren tot dagen na contact.
Voorbeelden van stoffen die handeczeem kunnen veroorzaken of onderhouden zijn:
- rubberversnellers in handschoenen
- conserveermiddelen
- parfumstoffen
- nikkel en andere metalen
- acrylaten in nagelproducten, lijmen of werkstoffen
- epoxy
- haarverf
- lijm
- medische hulpmiddelen
- schoonmaakmiddelen
- beroepsspecifieke stoffen
Niet elke positieve test betekent automatisch dat die stof de oorzaak is. De uitslag moet passen bij uw klachten en blootstelling.
Atopische aanleg
Mensen met atopisch eczeem, hooikoorts of astma kunnen gevoeliger zijn voor handeczeem. De huidbarrière is dan vaak kwetsbaarder, waardoor water, zeep, desinfectie en wrijving sneller klachten kunnen geven.
Atopische aanleg en contactallergie kunnen ook tegelijk voorkomen.
Werk en hobby
Werk en hobby’s kunnen een grote rol spelen bij handeczeem. Denk aan nat werk, handschoenen, schoonmaakmiddelen, haarproducten, verf, lijm, acrylaten, epoxy, metaalbewerking, voedsel, bloem/meel, planten, dieren, medische materialen of cosmetica. Ook thuis kunnen hobby’s zoals klussen, schilderen, tuinieren, nagelbehandelingen of werken met lijm en harsen invloed hebben.
Combinatie van factoren
Vaak is het niet óf irritatie óf allergie. Bij handeczeem spelen regelmatig meerdere factoren tegelijk. Iemand kan bijvoorbeeld een kwetsbare huidbarrière hebben, veel de handen wassen op het werk en daarnaast allergisch zijn voor een stof in handschoenen of verzorgingsproducten.
Handeczeem door werk
Handeczeem kan ontstaan of verergeren door werk. Dit komt vooral voor bij beroepen waarbij de handen veel worden belast.
Voorbeelden zijn:
- zorg
- kappers
- schoonmaak
- horeca
- bakkers
- nagelstylisten
- tandheelkunde
- bouw
- schilders
- metaalbewerking
- laboratoriumwerk
- kinderopvang
- schoonheidsspecialisten
- bloemisten
- voedselverwerking
Risicofactoren zijn onder andere veel handen wassen, desinfecteren, nat werk, handschoenen, schoonmaakmiddelen, haarverf, acrylaten, lijmen, cement, epoxy, rubber, voedsel, bloem/meel en medische materialen.
Bij werkgerelateerd handeczeem is het belangrijk om de blootstelling goed in kaart te brengen. Soms is overleg met de bedrijfsarts zinvol, bijvoorbeeld als werkbelasting de klachten onderhoudt of terugkeer naar werk lastig is.
