Hooikoorts

Wat is hooikoorts?

Bij hooikoorts reageert het afweersysteem op pollen die normaal gesproken onschadelijk zijn. Het lichaam heeft specifieke IgE-antistoffen gevormd tegen deze pollen. Bij blootstelling komen onder andere histamine en andere ontstekingsstoffen vrij, waardoor de slijmvliezen van de neus en ogen geïrriteerd raken.

Hooikoorts is een vorm van allergische rhinitis. Niet alle allergische neusklachten worden echter door pollen veroorzaakt. Ook huisstofmijt en huisdieren kunnen vergelijkbare klachten geven.

Lees meer over allergische rhinitis.

Welke symptomen passen bij hooikoorts?

De symptomen van hooikoorts ontstaan vaak kort na blootstelling aan pollen. De meest voorkomende klachten zijn:

• Veelvuldig niezen, vooral in niesbuien.
• Een waterige loopneus.
• Een verstopte of jeukende neus.
• Rode, jeukende en tranende ogen.
• Jeuk aan het gehemelte of in de keel.
• Vermoeidheid en concentratieproblemen.
• Slecht slapen door neusverstopping of andere klachten.

Sommige mensen ervaren daarnaast hoesten, piepende ademhaling of benauwdheid. Deze klachten kunnen wijzen op astma en verdienen afzonderlijke beoordeling.

Hooikoorts kan de nachtrust behoorlijk verstoren. Lees hierover onze blog: Slecht slapen door hooikoorts.

Ondanks de naam veroorzaakt hooikoorts zelf geen koorts.

Wanneer heeft u last van hooikoorts?

Het hooikoortsseizoen is afhankelijk van de planten waarvoor u allergisch bent. In Nederland kunnen verschillende pollensoorten elkaar gedurende het jaar opvolgen.

De genoemde bloeiperiodes zijn indicatief voor Nederland. Door weersomstandigheden en regionale verschillen kunnen pollen eerder of later in de lucht voorkomen. De aanwezigheid van pollen betekent niet automatisch dat u klachten krijgt.

De exacte bloeiperiodes verschillen per jaar en worden beïnvloed door de temperatuur en weersomstandigheden. Bij droog en winderig weer kunnen er meer pollen in de lucht aanwezig zijn.

Wilt u beter begrijpen hoe pollenconcentraties en het weer uw klachten beïnvloeden? Lees onze blog Van histamine tot pollenradar.

Hoe weet u of uw klachten door hooikoorts komen?

Een belangrijk kenmerk van hooikoorts is dat klachten ieder jaar in ongeveer dezelfde periode terugkomen. Niezen, neusverstopping en jeukende ogen tijdens het pollenseizoen kunnen daarom wijzen op een pollenallergie.

Een verkoudheid veroorzaakt vaak vergelijkbare neusklachten, maar verdwijnt meestal binnen één tot twee weken. Hooikoortsklachten kunnen gedurende meerdere weken of maanden aanhouden.

Heeft u het hele jaar door klachten, dan kunnen ook andere oorzaken meespelen, zoals een huisstofmijtallergie of niet-allergische neusklachten.

Alleen op basis van symptomen is niet altijd met zekerheid vast te stellen of sprake is van hooikoorts.

Wanneer is een allergietest bij hooikoorts zinvol?

Niet iedereen met hooikoorts heeft een allergietest nodig. Bij milde klachten die goed reageren op behandeling is aanvullend onderzoek meestal niet noodzakelijk.

Een allergietest kan vooral zinvol zijn wanneer:

• U jaarlijks terugkerende, hinderlijke klachten heeft.
• Medicijnen onvoldoende verlichting geven.
• Onduidelijk is welke pollen uw klachten veroorzaken.
• U meerdere allergieën vermoedt.
• Immunotherapie wordt overwogen.

Met gericht onderzoek kan worden nagegaan voor welke pollen u gesensibiliseerd bent. Of deze sensibilisatie daadwerkelijk verantwoordelijk is voor uw klachten, moet vervolgens worden beoordeeld.

Hoe onderzoeken wij hooikoorts bij Allergie Centra Nederland?

Bij Allergie Centra Nederland begint het onderzoek met een gesprek over uw klachten. We bespreken onder andere wanneer de klachten ontstaan, hoe lang ze aanhouden, welke medicijnen u gebruikt en of er mogelijk andere allergieën zijn.

Wanneer daar aanleiding voor is, kan een huidpriktest worden uitgevoerd met relevante pollenallergenen.

Bij een huidpriktest worden kleine hoeveelheden allergenen op de huid aangebracht. Na ongeveer 15 tot 20 minuten wordt gekeken of een huidreactie is ontstaan.

Wat betekent een positieve priktest?

Een positieve test betekent dat uw afweersysteem IgE-antistoffen heeft gevormd tegen het onderzochte allergeen. Dit noemen we sensibilisatie.

Een positieve test betekent niet automatisch dat u daadwerkelijk klachten krijgt door deze pollen. Daarom beoordelen we de testuitslag altijd in combinatie met uw klachten en het seizoen waarin deze optreden.

Ook een negatieve test moet binnen deze context worden beoordeeld. Soms kan aanvullend bloedonderzoek naar specifieke IgE-antistoffen zinvol zijn.

Wat helpt tegen hooikoorts?

De behandeling hangt af van de ernst en duur van uw klachten. Vaak kunnen klachten goed worden verminderd met medicijnen en praktische maatregelen.

Blootstelling aan pollen beperken

Pollen volledig vermijden is vrijwel onmogelijk. Wel kunt u de blootstelling proberen te verminderen:

• Houd ramen zoveel mogelijk gesloten op dagen met veel pollen.
• Draag buiten een zonnebril om pollen uit de ogen te houden.
• Was uw haar na langdurig buiten zijn, vooral voor het slapengaan.
• Droog wasgoed bij hoge pollenconcentraties liever binnen.

Een pollenverwachting kan helpen om rekening te houden met dagen waarop u meer klachten verwacht.

Medicijnen tegen hooikoorts

Bij hooikoorts worden onder andere de volgende medicijnen gebruikt:

• Antihistaminica: verminderen vooral niezen, jeuk en een loopneus.
• Corticosteroïdneussprays: verminderen de ontsteking van het neusslijmvlies en zijn vooral effectief bij neusverstopping en aanhoudende klachten.
• Oogdruppels: kunnen helpen bij jeukende, rode of tranende ogen.

Welke behandeling het meest geschikt is, hangt af van uw klachten. Bij aanhoudende klachten is regelmatig en correct gebruik van een corticosteroïdneusspray belangrijk.

Immunotherapie bij hooikoorts

Wanneer hooikoortsklachten ondanks passende medicatie onvoldoende onder controle komen, kan immunotherapie worden overwogen.

Bij deze behandeling wordt het afweersysteem gedurende meerdere jaren blootgesteld aan een gecontroleerde hoeveelheid van het allergeen. Hierdoor kan de gevoeligheid voor pollen afnemen.

Immunotherapie is niet voor iedereen geschikt. Of de behandeling zinvol is, hangt onder andere af van het klachtenpatroon, de aangetoonde pollenallergie en de ernst van de klachten.

Lees meer over immunotherapie bij allergieën.

Wat als hooikoortsmedicijnen onvoldoende helpen?

Blijven de klachten bestaan ondanks behandeling? Dan is het belangrijk om eerst te beoordelen of u de juiste medicijnen gebruikt en of u deze op de juiste manier toepast.

Soms helpt het om de behandeling aan te passen. Ook kan een andere allergie of een niet-allergische oorzaak bijdragen aan de klachten.

Bij ernstige of langdurige hooikoorts kan aanvullend allergieonderzoek duidelijkheid geven en helpen bij de keuze voor verdere behandeling.

Heeft u ook last van benauwdheid of een piepende ademhaling, bespreek dit dan met uw huisarts. Bij ernstige, plotselinge ademhalingsproblemen is directe medische hulp nodig.

Kan hooikoorts samengaan met voedselreacties?

Mensen met een pollenallergie kunnen soms ook reageren op bepaalde voedingsmiddelen. Bij een berkenpollenallergie kunnen bijvoorbeeld jeuk of tintelingen in de mond ontstaan na het eten van rauwe appel of hazelnoot.

Dit wordt het oraal allergiesyndroom (OAS) genoemd en ontstaat door kruisreacties tussen eiwitten uit pollen en voedingsmiddelen. Meestal blijven de klachten beperkt tot de mond en keel.

Lees meer over het oraal allergiesyndroom.

Geschreven door: Jamy van den Brink, huidtherapeut

Medisch gecontroleerd door: Folkert Blok, dermatoloog-chemicus

Laatst medisch gecontroleerd: [datum invullen]