Wat is een parfum allergie?
Parfum allergie is een contactallergie voor geurstoffen. Dit betekent dat het afweersysteem vertraagd reageert op een geurstof die met de huid in contact komt. De medische naam hiervoor is allergisch contacteczeem. Bij parfum allergie ontstaan klachten meestal niet binnen enkele minuten, maar uren tot dagen na contact. Daardoor is de oorzaak vaak minder duidelijk. Iemand kan bijvoorbeeld op maandag een product gebruiken en pas op dinsdag of woensdag eczeem krijgen.
Parfum allergie kan ontstaan door producten die u al lang gebruikt. Het is dus mogelijk dat u jarenlang geen klachten had van een crème, deodorant of shampoo, en later toch een contactallergie ontwikkelt. Daarnaast geven oudere producten ook een hogere kans op een allergische reactie.
Lees hierover meer:
De term parfum is breed. Het kan gaan om een mengsel van geurstoffen, maar ook om afzonderlijke geurstoffen. Deze geurstoffen kunnen synthetisch zijn, maar ook natuurlijk. Ook etherische oliën, botanische extracten en natuurlijke geurstoffen kunnen contactallergie veroorzaken.
Welke klachten passen bij parfum allergie?
Parfum allergie kan verschillende huidklachten geven. Vaak gaat het om terugkerend eczeem dat ontstaat of verergert na contact met geparfumeerde producten. Klachten die kunnen passen bij parfum allergie zijn:
- jeuk;
- roodheid;
- schilfering;
- droog eczeem;
- branderig gevoel;
- bultjes;
- blaasjes;
- nattend eczeem;
- korstjes;
- zwelling;
- kloofjes;
- verdikte huid bij langdurige klachten;
- verergering van bestaand eczeem;
- klachten uren tot dagen na gebruik van een product.
In een actieve fase kan parfum allergie rood, jeukend of branderig eczeem geven. Soms ontstaan kleine bultjes, blaasjes of korstjes. Bij langdurige of terugkerende klachten kan de huid droog, schilferend, verdikt of gebarsten worden. Typische plekken zijn:
- hals;
- gezicht;
- oogleden;
- oksels;
- borst of decolleté;
- handen;
- polsen;
- achter de oren;
- hoofdhuid of haarlijn;
- lippen of mondhoeken;
- vulvaire of perianale huid;
- plekken waar kleding of wasmiddel contact maakt.
Maak zo mogelijk foto’s van opvlammingen. Dit helpt vooral als de klachten wisselen of tijdens het consult rustiger zijn.
Snelle galbultreactie op parfum
Parfum allergie geeft meestal vertraagd eczeem, met klachten uren tot dagen na contact. Soms ontstaat juist snel roodheid, jeuk, zwelling of galbulten, meestal binnen enkele minuten tot ongeveer een uur. Dit noemen we contacturticaria.
Dit is iets anders dan klassiek allergisch contacteczeem. Bij verdenking op zo’n snelle reactie kan soms een korte test met vroege aflezing worden overwogen, ook wel een 60-minuten plakker genoemd. Hierbij wordt gekeken of een product binnen korte tijd roodheid, jeuk, zwelling of een galbult geeft.
Dit onderzoek is niet voor iedereen geschikt en wordt alleen gedaan als dit veilig en medisch passend is. Test verdachte producten niet zelf thuis bij eerdere benauwdheid, zwelling van tong of keel, flauwvallen of uitgebreide galbulten.
Parfum zit in meer producten dan u denkt
Veel mensen denken bij parfum allergie aan parfum of eau de toilette. Maar geurstoffen zitten in veel meer producten. Soms ruikt een product duidelijk geparfumeerd. Soms is de geur subtiel of staat de geurstof alleen in de ingrediëntenlijst. Geurstoffen kunnen voorkomen in:
- parfum en eau de toilette;
- aftershave;
- deodorant;
- bodylotion;
- gezichtscrème;
- handcrème;
- zonnebrand;
- make-up;
- lippenbalsem;
- shampoo;
- conditioner;
- haarmasker;
- haarspray;
- stylingproducten;
- douchegel;
- handzeep;
- scheerproducten;
- billendoekjes;
- vochtige doekjes;
- wasmiddel;
- wasverzachter;
- schoonmaakmiddelen;
- afwasmiddel;
- luchtverfrissers;
- geurkaarsen;
- geurstokjes;
- diffusers;
- etherische oliën;
- massageolie;
- aromatherapieproducten;
- sommige medicinale zalven of crèmes;
- tandpasta of mondverzorging.
Op etiketten kan parfum staan als “parfum”, “fragrance” of “aroma”. Soms worden specifieke geurstoffen los vermeld. Producten die niet sterk ruiken, kunnen toch geurstoffen bevatten.
Lees ook meer over cosmetica-allergie, shampoo-allergie, uitslag onder oksels door deodorant en airborne contactdermatitis.
Natuurlijk betekent niet automatisch veilig bij parfum allergie
Veel mensen stappen bij huidklachten over op natuurlijke producten. Dat is begrijpelijk, maar natuurlijke geurstoffen, plantenextracten en etherische oliën kunnen ook contactallergie veroorzaken. Voorbeelden van natuurlijke of plantaardige geurbronnen die soms relevant kunnen zijn:
- tea tree olie;
- lavendelolie;
- citrusolie;
- pepermuntolie;
- eucalyptusolie;
- rozenolie;
- kaneelachtige geurstoffen;
- kruidnagel of eugenol;
- botanische extracten;
- lanoline
- propolis.
Ook limonene en linalool komen vaak voor in geparfumeerde en natuurlijke producten. Deze stoffen kunnen na contact met lucht veranderen. Daardoor kunnen ze bij sommige mensen makkelijker een allergische reactie uitlokken.
“Natuurlijk”, “botanisch”, “plantaardig” of “met etherische olie” betekent dus niet automatisch dat een product veilig is bij parfum allergie.
Lees meer over natuurlijke producten en contactallergie.
Smaakstoffen kunnen ook parfumstoffen zijn
Sommige stoffen worden gebruikt als geurstof én als smaakstof. Dat betekent dat dezelfde of verwante stoffen kunnen voorkomen in parfum, cosmetica en verzorgingsproducten, maar ook in tandpasta, mondwater, kauwgom, snoep, thee, kruiden, specerijen, aroma’s of voedingsmiddelen. Voorbeelden zijn onder andere:
- cinnamal;
- cinnamyl alcohol;
- cinnamic aldehyde;
- limonene;
- linalool;
- citral;
- eugenol;
- isoeugenol;
- geraniol;
- citronellol;
- coumarin;
- benzyl alcohol;
- vanillin;
- Balsem van Peru / Myroxylon pereirae;
- muntolie, pepermuntolie of andere etherische oliën.
Deze stoffen kunnen bijvoorbeeld voorkomen in parfum, lippenbalsem, tandpasta, mondwater, kauwgom, snoep, keelpastilles, hoestdrank, voedingsaroma’s, kruidenthee, muntthee of producten met kaneel-, citrus-, munt-, kruidnagel- of vanilleachtige smaak.
Een positieve plakproef op zo’n stof betekent niet automatisch dat u een voedselallergie heeft. Parfum allergie is meestal een contactallergie van de huid. Vaak gaat het om huidcontact via cosmetica, verzorgingsproducten, parfum, tandpasta, lipproducten, mondverzorging of producten die via de handen op de huid komen.
Soms kan inname van bepaalde geur- of smaakstoffen wel klachten onderhouden. Dit wordt systemische contactdermatitis genoemd. Daarbij reageert de huid niet alleen op direct huidcontact, maar kan eczeem ook opvlammen na inname van een verwante stof. Dit wordt vooral beschreven bij Balsem van Peru-gerelateerde stoffen en smaakstoffen, zoals kaneelachtige stoffen, vanilleachtige stoffen, kruidnagel/eugenol en sommige kruiden of specerijen.
Dit kan zich uiten als:
- eczeem rond de mond;
- gebarsten of ontstoken lippen;
- roodheid of kloofjes in de mondhoeken;
- klachten door tandpasta, mondwater of kauwgom;
- handeczeem dat blijft opvlammen;
- perianaal eczeem;
- vulvair eczeem of branderige vulvaire klachten;
- eczeem dat ondanks vermijden van huidproducten toch terugkomt.
Bij vulvaire of perianale klachten kan dit extra lastig zijn. Stoffen die via voeding of drank worden ingenomen, kunnen na verwerking door het lichaam in contact komen met de huid of slijmvliezen, bijvoorbeeld via urine of ontlasting. Denk bijvoorbeeld aan klachten waarbij sterk gekruide voeding, kaneel, muntproducten of kruidenthee steeds lijkt samen te vallen met opvlammingen.
Dit betekent niet dat iedereen met parfum allergie deze producten moet vermijden. Het is meestal niet verstandig om zonder duidelijke aanwijzing grote groepen voedingsmiddelen, kruiden of thee te vermijden. De uitslag van de plakproef moet altijd worden gekoppeld aan uw klachten, de plek van het eczeem en uw dagelijkse blootstelling. Bij Allergie Centra Nederland kijken we daarom niet alleen naar de positieve test, maar ook naar waar u de stof tegenkomt: op de huid, in mondverzorging, via lipproducten, via werk of soms via voeding, drank of smaakstoffen.
Kan parfum allergie ook door geur in de lucht komen?
Parfum allergie is in de basis een contactallergie van de huid. De belangrijkste route is huidcontact. Toch kunnen geurstoffen soms via de lucht, sprays, aerosolen of nevel op de huid terechtkomen.
Dit kan bijvoorbeeld spelen bij:
- parfum;
- haarlak;
- geurstokjes;
- diffusers;
- luchtverfrissers;
- schoonmaaksprays;
- werkplekken met veel geurstoffen;
- aromatherapie of etherische oliën.
Als luchtgedragen stoffen op de huid neerslaan en daar eczeem veroorzaken, noemen we dit soms airborne contactdermatitis. Dit is iets anders dan alleen “last hebben van de geur”. Bij hoofdpijn, misselijkheid of benauwdheidsgevoel door geur is niet altijd sprake van contactallergie. Het klachtenpatroon, de huidafwijkingen en de blootstelling bepalen of plakproeven zinvol zijn.
Lees meer over airborne contactdermatitis.
Wanneer is een plakproef zinvol bij parfum allergie?
Een plakproef kan zinvol zijn als er verdenking is op allergisch contacteczeem door geurstoffen. Dat is vooral te overwegen als klachten terugkomen na contact met geparfumeerde producten of als eczeem ondanks behandeling blijft terugkomen. Een plakproef is vooral te overwegen bij:
- terugkerend eczeem na parfum of geparfumeerde producten;
- eczeem na cosmetica, deodorant, shampoo, zonnebrand, wasmiddel of schoonmaakmiddelen;
- eczeem in hals, gezicht, oogleden, oksels, handen of romp;
- eczeem rond lippen, mondhoeken, vulva of anus waarbij geur- of smaakstoffen kunnen meespelen;
- verergering van bestaand eczeem door verzorgingsproducten;
- klachten uren tot dagen na gebruik van producten;
- verbetering bij stoppen en terugkeer bij hergebruik;
- verdenking allergie voor natuurlijke producten of etherische oliën;
- verdenking op klachten door smaakstoffen zoals kaneel, munt, kruidnagel, citrus of vanilleachtige aroma’s;
- werkgerelateerde blootstelling aan geurstoffen;
- eerdere behandeling die onvoldoende helpt;
- eerdere beperkte plakproeven;
- behoefte aan productadvies.
Een plakproef is bedoeld om vertraagde contactallergie op te sporen. Een priktest is meestal niet de juiste test voor parfum allergie. De uitslag moet altijd worden beoordeeld samen met klachten, producten en blootstelling.
Laat beoordelen of een plakproef zinvol is
Hoe onderzoekt Allergie Centra Nederland of er sprake is van een parfum allergie?
Stap 1: consult
We starten met een consult. Daarbij bespreken we onder andere:
- welke klachten u heeft;
- waar het eczeem zit;
- wanneer klachten ontstaan;
- welke producten u gebruikt;
- cosmetica en verzorging;
- shampoo, haarproducten en deodorant;
- wasmiddel en schoonmaakmiddelen;
- geurkaarsen, diffusers en luchtverfrissers;
- lipproducten, tandpasta en mondverzorging;
- mogelijke relatie met kruiden, thee, smaakstoffen of voedingsaroma’s;
- werk en hobby’s;
- eerdere behandeling;
- eerdere plakproeven;
- foto’s van opvlammingen.
Stap 2: producten en ingrediënten beoordelen
We kijken naar producten en ingrediënten die relevant kunnen zijn voor geurstoffen, parfum, conserveermiddelen, cosmetica, haarproducten, mondverzorging, smaakstoffen en andere contactallergenen. Hierbij helpt het dat onze dermatoloog naast dermatologische expertise ook een achtergrond als chemicus heeft. Daardoor kunnen ingrediënten, productgroepen en blootstellingen inhoudelijk worden beoordeeld.
Stap 3: plakproef
Bij verdenking op contactallergie kan een plakproef worden ingezet. Mogelijke testreeksen zijn bijvoorbeeld:
- Europese basisreeks of routinereeks;
- aanvullende routinereeks;
- parfummix I;
- parfummix II;
- Kruidenreeks
- conserveermiddelen;
- emolientia;
- haarproducten of shampoo indien relevant;
- tandpastareeks of mondverzorging indien relevant;
- eigen producten indien veilig en passend.
Niet iedereen krijgt al deze reeksen. De keuze hangt af van klachtenpatroon, lokalisatie, producten, beroep, hobby’s en eerdere uitslagen.
Stap 4: aflezen en relevantie beoordelen
Een plakproef wordt op meerdere momenten beoordeeld. Een positieve test is pas belangrijk als de stof past bij uw klachten, producten en blootstelling. Een positieve test betekent dus niet automatisch dat de stof de oorzaak is.
Stap 5: uitleg, allergiepaspoort en productadvies
Bij een relevante allergie krijgt u duidelijke uitleg. We bespreken waar de stof in kan zitten en welke productgroepen extra aandacht vragen. Indien passend krijgt u een allergiepaspoort. Een huidtherapeut kan waar passend meedenken over productkeuze en alternatieven.
Stap 6: terugkoppeling naar de verwijzer
De verwijzer ontvangt altijd een terugkoppeling met de uitslagen, interpretatie en het advies.
Wat kunt u zelf doen bij mogelijke parfum allergie?
Bij mogelijke parfum allergie is overzicht belangrijk. Als u steeds wisselt van producten, wordt het vaak moeilijker om een patroon te herkennen.
Algemene adviezen:
- maak foto’s van opvlammingen;
- noteer welke producten u gebruikte;
- noteer wanneer klachten ontstaan;
- noteer of klachten samenhangen met lipproducten, tandpasta, mondwater, kauwgom, kruiden, thee of bepaalde smaakstoffen;
- stop niet steeds tegelijk met alles zonder overzicht;
- probeer tijdelijk zo veel mogelijk parfumvrije producten te gebruiken;
- kies liever “parfumvrij” dan alleen “hypoallergeen”;
- let op “parfum”, “fragrance”, “aroma” en specifieke geurstoffen op etiketten;
- wees voorzichtig met etherische oliën en natuurlijke geurstoffen;
- vermijd geparfumeerde producten op actieve eczeemplekken;
- overleg met uw arts bij aanhoudende of ernstige klachten;
- stop niet zomaar met voorgeschreven medicatie of zalven zonder overleg.
“Hypoallergeen” betekent niet dat een product geen contactallergie kan veroorzaken. “Parfumvrij” is meestal duidelijker, maar ook dan blijft het belangrijk om de ingrediënten te controleren.
Soms kan een ROAT of gebruikstest zinvol zijn om een eigen product te beoordelen. Dit is niet hetzelfde als een plakproef en is niet geschikt bij sterke, acute of onduidelijke reacties. Overleg bij twijfel met uw arts.
Het is meestal niet verstandig om zonder duidelijke aanleiding voedingsmiddelen, kruiden, muntthee, kaneel of andere smaakstoffen langdurig te vermijden. Als er wel een duidelijke relatie is tussen inname en opvlamming van eczeem, bespreek dit dan tijdens het consult. Dan kan worden beoordeeld of dit past bij systemische contactdermatitis of dat een andere oorzaak waarschijnlijker is.
Parfumvrije producten
Bij parfum allergie is het vermijden van relevante geurstoffen een belangrijk onderdeel van de behandeling. Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk kan dit lastig zijn. Geurstoffen kunnen namelijk in veel verzorgingsproducten, cosmetica, wasmiddelen en schoonmaakmiddelen voorkomen.
Let op etiketten op woorden zoals:
- parfum;
- fragrance;
- aroma;
- specifieke geurstoffen, zoals limonene of linalool;
- etherische oliën;
- botanische of plantaardige geurstoffen.
Kies bij voorkeur voor parfumvrije producten. De term “hypoallergeen” kan nuttig klinken, maar is geen garantie dat een product veilig is bij parfum allergie. Een product kan hypoallergeen genoemd worden en toch stoffen bevatten waar iemand allergisch op reageert. “Parfumvrij” is daarom meestal een duidelijkere eerste stap.
Voor actuele en uitgebreide productinformatie kunt u de NVDV-lijsten raadplegen.
Producten vrij van parfum;
Wilt u weten of geurstoffen uw eczeem onderhouden?
Bij terugkerend eczeem door parfum, cosmetica, verzorgingsproducten, wasmiddel of schoonmaakmiddelen kan contactallergie meespelen. Bij Allergie Centra Nederland beoordelen we of een plakproef zinvol is.
