Waarom Allergie Centra Nederland bij vulvaklachten?
Jeuk of eczeem rond de vulva vraagt vaak om zorgvuldig speurwerk. De huid komt daar in contact met veel producten en stoffen: wasmiddel, wasverzachter, ondergoed, maandverband, inlegkruisjes, vochtige doekjes, intieme wasproducten, glijmiddelen, condooms, zalven, crèmes en lokale medicatie.
Bij Allergie Centra Nederland zijn we gespecialiseerd in contactallergie en plakproeven. We kijken naar het klachtenpatroon én naar producten, ingrediënten en blootstelling. Onze dermatoloog heeft daarnaast een achtergrond als chemicus. Dat helpt bij het beoordelen van ingrediënten en productgroepen.
Als een relevante allergie wordt gevonden, krijgt u duidelijke uitleg. Indien passend kan een huidtherapeut meedenken over productkeuze en alternatieven. Ook kan een allergiepaspoort worden meegegeven. Uw verwijzer ontvangt altijd een terugkoppeling.
Vulva of vagina: waarom dat verschil belangrijk is
Veel mensen gebruiken het woord vagina voor het hele gebied. Medisch gezien is er verschil. De vagina is de binnenkant. De vulva is de buitenkant: de schaamlippen, de ingang van de vagina en de huid eromheen. Eczeem, irritatie en contactallergie zitten meestal op de vulva, dus aan de buitenkant. Klachten die vooral in de vagina zitten, zoals afwijkende afscheiding, geurverandering, pijn bij plassen of pijn bij vrijen, passen vaker bij een infectie of andere gynaecologische oorzaak. Bij zulke klachten is de huisarts of gynaecoloog vaak de eerste stap.
Wat zijn jeuk of eczeem rond de vulva?
Jeuk of eczeem rond de vulva is een klacht of huidbeeld, geen diagnose op zichzelf. Het kan gaan om jeuk, roodheid, branderigheid, schrale huid, kloofjes, schilfering, zwelling of een pijnlijke huid. De vulvahuid is gevoelig. Warmte, vocht, wrijving en afsluiting kunnen de huidbarrière verstoren. Daardoor kunnen klachten ontstaan of blijven terugkomen, zeker bij contact met producten of lokale medicatie.
Veel mensen denken bij vulvaire jeuk aan schimmel. Dat kan een oorzaak zijn, maar zeker niet altijd. Ook irritatie, contactallergie, eczeem, lichen sclerosus, psoriasis, infectie of een reactie op zalven en crèmes kan meespelen. De juiste beoordeling hangt af van de plek van de klachten, het klachtenpatroon, gebruikte producten, medicatie en bijkomende klachten.
Welke klachten passen bij eczeem of irritatie rond de vulva?
Klachten rond de vulva kunnen wisselen. Soms is er vooral jeuk, terwijl op andere momenten roodheid, branderigheid of schrale huid meer opvalt.
Veelvoorkomende klachten zijn:
- jeuk
- branderig gevoel
- roodheid
- schrale huid
- droge huid
- kloofjes
- schilfering
- zwelling
- pijnlijke huid
- gevoeligheid bij aanraken
- nattende plekken
- korstjes
- verdikking van de huid bij langdurig krabben
- klachten na maandverband, inlegkruisjes, vochtige doekjes, glijmiddel, condoom, zalf of wasmiddel
- klachten die steeds terugkomen
Waardoor kan jeuk of eczeem rond de vulva ontstaan?
Jeuk of eczeem rond de vulva kan meerdere oorzaken hebben. Soms speelt één duidelijke oorzaak, maar vaak is er een combinatie van irritatie, kwetsbare huid, producten, lokale medicatie of een onderliggende huidaandoening.
Irritatie
Irritatie komt vaak voor rond de vulva. Warmte, vocht, wrijving, strak ondergoed, maandverband, inlegkruisjes, veel wassen, zeep, intieme wasproducten of urine kunnen de huidbarrière verstoren. Dit hoeft geen allergie te zijn. Irritatie kan snel branderig, schraal of pijnlijk aanvoelen. Als de huid eenmaal geïrriteerd is, kan deze ook gevoeliger reageren op producten die normaal weinig klachten geven.
Contactallergie
Contactallergie is een vertraagde allergische reactie op een stof die de huid raakt. Klachten ontstaan vaak uren tot dagen na contact. Bij vulvaklachten kan contactallergie bijvoorbeeld meespelen bij producten zoals vochtige doekjes, zalfjes, crèmes, lokale medicatie, wasmiddel, parfumstoffen, conserveermiddelen, glijmiddelen of condooms.
Lees meer over contactallergie
Wasmiddel, wasverzachter en textiel
Wasmiddelresten en wasverzachter kunnen via ondergoed, sportkleding, handdoeken of beddengoed in contact komen met de vulvahuid. Zeker bij een kwetsbare of geïrriteerde huid kan dit klachten onderhouden. Wasmiddel bevat daarnaast vaak parfum, wat een mogelijke allergische reactie kan veroorzaken. Ook strak ondergoed, synthetische stoffen, naden of wrijving kunnen bijdragen aan irritatie.
Maandverband, inlegkruisjes en incontinentiemateriaal
Maandverband, inlegkruisjes en incontinentiemateriaal kunnen zorgen voor afsluiting, warmte en wrijving. Daardoor kan de huid geïrriteerd raken. Daarnaast kunnen materialen, lijmstoffen, geurstoffen of andere toevoegingen soms contactallergie geven. Dit kan vooral opvallen als klachten steeds terugkomen tijdens of na gebruik van dezelfde producten.
Vochtige doekjes en intieme wasproducten
Vochtige doekjes, intieme sprays, wasgels en producten die “frisheid” beloven, kunnen de vulvahuid irriteren. Ze kunnen ook stoffen bevatten die contactallergie geven, zoals geurstoffen of conserveermiddelen. Ook producten die als “mild”, “natuurlijk” of “voor de intieme zone” worden verkocht, zijn niet automatisch geschikt voor iedere huid.
Zalven, crèmes en lokale medicatie
Bij jeuk of irritatie wordt vaak gesmeerd. Soms wordt juist een bestanddeel van een crème, zalf of lokale medicatie onderdeel van het probleem. Denk aan schimmelcrèmes, verdovende middelen, corticosteroïden, antibiotische zalven, lanoline/wolalcoholen, conserveermiddelen of andere hulpstoffen. Dit betekent niet dat u zomaar moet stoppen met voorgeschreven medicatie. Overleg altijd met uw arts als u denkt dat een middel klachten onderhoudt.
Lees meer over allergisch reageren op eczeembehandeling
Condooms, glijmiddelen en spermiciden
Condooms, glijmiddelen of spermiciden kunnen irritatie of allergie geven. Denk aan latex, rubberchemicaliën, conserveermiddelen, geurstoffen of zaaddodende middelen. Snelle zwelling, galbulten of directe klachten passen mogelijk bij een ander allergiemechanisme dan vertraagd contacteczeem. In dat geval kan soms ander allergieonderzoek nodig zijn dan alleen een plakproef.
Lees meer over latexallergie
Parfumstoffen, kruiden en natuurlijke producten
“Natuurlijk” betekent niet automatisch mild. Parfumstoffen, kruidenextracten, etherische oliën, menthol, munt of andere geur- en smaakstoffen kunnen bij sommige mensen irritatie of contactallergie geven. Deze stoffen kunnen voorkomen in huidverzorging, intieme producten, vochtige doekjes, glijmiddelen, wasmiddelen, natuurlijke zalven of zelfzorgproducten.
Lees meer over parfumallergie
Lees meer over natuurlijke producten en contactallergie
Schimmel, infectie of SOA
Jeuk kan ook komen door schimmel, een bacteriële infectie, een SOA of een andere oorzaak. Denk hier vooral aan bij afwijkende afscheiding, duidelijke geurverandering, pijn bij plassen, pijn bij vrijen, wondjes, zweertjes, blaasjes of koorts. Bij dit soort klachten is de huisarts of gynaecoloog vaak de eerste stap.
Andere huidaandoeningen
Niet elke vulvaklacht is allergie. Andere oorzaken of beelden die klachten rond de vulva kunnen geven zijn onder andere:
- lichen sclerosus
- lichen planus
- psoriasis
- atopisch eczeem
- seborroïsch eczeem
- vulvodynie of pijnsyndromen
Soms is beoordeling door huisarts, dermatoloog of gynaecoloog nodig voordat allergieonderzoek zinvol is.
Wanneer kan contactallergie meespelen bij jeuk rond de vulva?
Contactallergie is waarschijnlijker als klachten steeds terugkomen na contact met dezelfde producten of materialen. De reactie ontstaat meestal vertraagd, vaak uren tot dagen na blootstelling. Contactallergie is te overwegen als:
- jeuk of eczeem rond de vulva steeds terugkomt
- klachten ontstaan na vochtige doekjes, intieme wasproducten, maandverband, inlegkruisjes of wasmiddel
- klachten ontstaan na glijmiddel, condooms of lokale medicatie
- klachten ondanks behandeling blijven bestaan
- klachten verbeteren na stoppen met een product en terugkomen bij hergebruik
- er ook eczeem is op andere plekken, zoals handen, gezicht, oogleden of rond de anus
- u langdurig meerdere zalven of crèmes gebruikt
Bij dit patroon kan een plakproef zinvol zijn.
