Wat is voeteczeem?
Voeteczeem is een ontsteking van de huid van de voeten. Het kan voorkomen op de voetzolen, bovenkant van de voeten, tenen, hielen of rond de enkels. De klachten kunnen plotseling ontstaan, maar ook langdurig aanwezig blijven of steeds terugkomen.
De huid kan rood, droog en schilferend zijn. Ook kunnen jeukende blaasjes, kloofjes, verdikking van de huid of nattende plekken ontstaan.
Voeteczeem is zelf niet besmettelijk. Een schimmelinfectie aan de voeten kan daarentegen wel besmettelijk zijn en soms sterk op eczeem lijken.
Vaak is er niet één oorzaak. Warmte, zweet en wrijving kunnen de huid irriteren, maar ook aanleg voor eczeem of een contactallergie kan een rol spelen.
Hoe herkent u voeteczeem?
Voeteczeem kan er per persoon verschillend uitzien. Sommige mensen hebben vooral droge en schilferende voeten, terwijl anderen juist last hebben van jeukende blaasjes of pijnlijke kloofjes. Veelvoorkomende klachten zijn:
- jeuk aan de voeten;
- roodheid;
- droge of schilferende huid;
- blaasjes;
- kloofjes;
- verdikte huid;
- nattende plekken;
- een branderig of pijnlijk gevoel;
- eczeem op de voetrug of voetzool;
- eczeem rond de tenen of enkels;
- klachten precies waar een schoen, rand of bandje de huid raakt.
Maak zo mogelijk foto’s wanneer de klachten duidelijk aanwezig zijn. Als de huid tijdens het consult rustiger is, kunnen deze foto’s helpen om het patroon te beoordelen.
Welke vorm van voeteczeem herkent u?
Eczeem op de voetrug of langs de schoen
Bij sommige mensen volgt het eczeem min of meer de vorm van de schoen. De huidafwijkingen zitten dan bijvoorbeeld op de voetrug, rond de enkel of op plekken waar het bovenwerk van de schoen de huid raakt.
Dit kan passen bij contactallergie voor bijvoorbeeld stoffen uit leer, rubber, lijm, kunststoffen of kleurstoffen.
Het patroon alleen bewijst echter geen allergie. Ook warmte, transpiratie en wrijving kunnen juist op deze plaatsen klachten veroorzaken.
Eczeem op de voetzolen
Wanneer het eczeem vooral onder de voeten zit, kan het patroon soms overeenkomen met de binnenzool of delen van de schoenzool.
Mogelijke oorzaken zijn onder andere warmte, zweet, wrijving en contact met rubber, lijmstoffen of andere schoenmaterialen. Ook blaasjeseczeem, psoriasis en voetschimmel kunnen huidafwijkingen op de voetzolen geven.
Blaasjes op de voeten of tenen
Kleine, sterk jeukende blaasjes aan de zijkanten van de tenen of op de voetzolen kunnen passen bij blaasjeseczeem. Dit wordt ook wel dyshidrotisch of acrovesiculeus eczeem genoemd.
Blaasjeseczeem wordt niet automatisch veroorzaakt door allergie. Atopische aanleg, transpiratie, irritatie en een schimmelinfectie kunnen eveneens een rol spelen. Contactallergie kan daarnaast voorkomen.
Een vergelijkbare vorm van eczeem kan ook aan de handen ontstaan.
Lees meer over handeczeem.
Eczeem na een crème of behandeling
Soms ontstaat of verergert eczeem precies op een plek waar een antischimmelcrème, zalf, pleister, spray of ander voetverzorgingsproduct wordt gebruikt.
Het kan gaan om irritatie, maar soms ontstaat een contactallergie voor een bestanddeel van het gebruikte product.
Lees meer: Allergisch voor je eczeembehandeling?
Waardoor kan voeteczeem ontstaan?
Irritatie
De voeten zitten vaak vele uren per dag in schoenen. Warmte, vocht, transpiratie en wrijving kunnen de huidbarrière beschadigen. Daardoor kan de huid droog, rood, jeukend of schilferend worden. Dit speelt bijvoorbeeld vaker bij:
- veel transpireren;
- sporten;
- langdurig schoenen dragen;
- werk- of veiligheidsschoenen;
- slecht ventilerende schoenen;
- veel wrijving op dezelfde plaats.
Dit is irritatie en betekent niet dat u allergisch bent voor uw schoenen.
Contactallergie voor schoenen
Een schoen bestaat uit verschillende materialen. Niet alleen de buitenkant kan relevant zijn, maar ook de zool, binnenzool, voering, lijm, schuim en elastische delen. Stoffen waarvoor contactallergie kan ontstaan zijn bijvoorbeeld:
- rubberversnellers;
- chroomverbindingen uit leer;
- lijm- en harsbestanddelen;
- kleurstoffen;
- bepaalde kunststoffen en schuimmaterialen.
Rubberbestanddelen kunnen bijvoorbeeld voorkomen in sportschoenen, laarzen, slippers en veiligheidsschoenen. Chroomverbindingen kunnen worden gebruikt bij het looien van leer.
Dat betekent niet dat alle leren of rubberen schoenen problemen geven. Een gevonden allergie is pas relevant wanneer de stof ook past bij uw klachten en de materialen waarmee u daadwerkelijk in contact komt.
Lees meer over een contactallergie
Atopische aanleg
Mensen met atopisch eczeem, hooikoorts of astma kunnen een kwetsbaardere huidbarrière hebben. Daardoor kunnen warmte, zweet en wrijving sneller klachten geven.
Een atopische aanleg en contactallergie kunnen tegelijkertijd voorkomen.
Lees meer over atopisch eczeem
Combinatie van factoren
Bij voeteczeem spelen regelmatig meerdere factoren tegelijk. Iemand kan bijvoorbeeld veel transpireren in werkschoenen, daardoor een geïrriteerde huid krijgen en daarnaast allergisch zijn voor een bestanddeel van het schoeisel. Daarom kijken we altijd naar het gehele klachtenpatroon.
Voeteczeem of voetschimmel?
Voetschimmel en voeteczeem kunnen sterk op elkaar lijken. Soms komen beide tegelijkertijd voor.
Bij voetschimmel zien we bijvoorbeeld regelmatig:
- schilfering tussen de tenen;
- verweking van de huid tussen de tenen;
- een schilferende rand;
- klachten die aan één voet duidelijker zijn;
- tegelijkertijd aanwezige schimmelnagels.
Bij contacteczeem door schoenen kan juist opvallen dat beide voeten op vergelijkbare plaatsen klachten hebben of dat het eczeem de vorm van een deel van de schoen volgt. Soms worden de klachten duidelijk minder wanneer bepaalde schoenen niet worden gedragen. Dit zijn alleen aanwijzingen. Op basis van het uiterlijk van de huid is het verschil niet altijd betrouwbaar vast te stellen.
Een plakproef onderzoekt contactallergie en toont geen voetschimmel aan.
Wanneer een schimmelinfectie wordt vermoed, kan aanvullend onderzoek via een huisarts of dermatoloog nodig zijn.
Voeteczeem door allergie of irritatie?
Voeteczeem kan ontstaan door allergie, irritatie of een combinatie daarvan.
Allergie is waarschijnlijker bij:
- klachten die steeds terugkomen na dezelfde schoenen;
- eczeem dat het patroon van een schoenonderdeel volgt;
- vergelijkbare klachten aan beide voeten;
- klachten die begonnen na nieuwe schoenen;
- onvoldoende verbetering ondanks behandeling;
- duidelijke verbetering wanneer bepaalde schoenen worden vermeden;
- klachten na gebruik van bepaalde crèmes of producten.
Irritatie is waarschijnlijker bij:
- veel zweten;
- langdurig dragen van afgesloten schoenen;
- sporten;
- veel wrijving;
- langdurig vochtige voeten;
- verbetering wanneer de huid minder wordt belast.
Een combinatie komt regelmatig voor. Een beschadigde huidbarrière kan bovendien gevoeliger worden voor stoffen van buitenaf.
Lees meer over contacteczeem: irritatie of allergie?
Wanneer is een plakproef zinvol bij voeteczeem?
Met een plakproef onderzoeken we of sprake is van een vertraagde contactallergie.
Een plakproef kan bijvoorbeeld zinvol zijn wanneer:
- voeteczeem langdurig aanwezig blijft of steeds terugkomt;
- behandeling onvoldoende helpt;
- het eczeem een duidelijk schoenpatroon heeft;
- klachten vooral ontstaan bij bepaalde schoenen;
- u langdurig werk-, veiligheids- of sportschoenen draagt;
- u onverklaard blaasjeseczeem heeft;
- huidproducten of lokale medicatie de klachten lijken te verergeren;
- uw huisarts of specialist contactallergie vermoedt.
