In de winter vragen veel mensen zich af of zij een allergie voor schimmel in huis hebben. De ramen blijven vaker dicht, de verwarming gaat aan en op koude ruiten en muren slaat condens neer. In de badkamer en rond kozijnen blijft vocht langer hangen. Zwarte of donkere plekken op kitranden, muren of plafonds vallen dan eerder op. Juist dan krijgen sommige mensen last van een verstopte of loopneus, niezen, jeukende ogen of een kriebelhoest. Soms komt daar een benauwd gevoel bij. Hoe dat komt en wat u er zelf aan kunt doen, leest u hieronder.
Inhoud
- Waarom meer last van allergie voor schimmel in huis in de winter?
- Welke schimmels groeien in huis?
- Welke klachten passen daarbij?
- Wat kunt u zelf in huis doen?
- Wanneer laat u zich onderzoeken?
- Welke behandeling is mogelijk?

Waarom meer last van allergie voor schimmel in huis in de winter?
Schimmels groeien waar het vochtig is en lang vochtig blijft. In de koude maanden ventileren we minder en stoken we meer. Warme, vochtige lucht slaat neer op koude oppervlakken. Denk aan de badkamer na het douchen, de randen van kozijnen, kitranden en buitenmuren die koud aanvoelen. Daar kunnen schimmels zich uitbreiden, ook als u ze eerder nauwelijks zag.
Buiten is de hoeveelheid schimmelsporen juist in de zomer en de nazomer vaak het hoogst, vooral van Alternaria en Cladosporium. In de winter speelt het huis zelf een grotere rol. Sporen van buiten komen er nog steeds in, maar vocht binnenshuis bepaalt of schimmel in huis kan groeien en blijven hangen.
Welke schimmels groeien in huis?
Zwarte plekken in de badkamer of op kitranden zijn vaak soorten van het geslacht Cladosporium, zoals Cladosporium sphaerospermum. Die kunnen het hele jaar binnenshuis groeien. Alternaria alternata groeit vooral buiten, maar kan in oudere, vochtige huizen ook binnen voorkomen, rond kozijnen, in de kelder of in de badkamer. Dat noemden we eerder al in onze blog over huisstofmijt in de winter. Binnenshuis gaan Aspergillus en Penicillium ook vaak samen met vocht, bijvoorbeeld bij een lekkage of in een vochtige kelder.
Schimmel zit niet alleen op muren en kitranden. Wie buiten dieren heeft, zoals paarden, schapen of geiten, werkt vaak met hooi. Hooi dat vochtig is opgeslagen kan beschimmelen. Bij het verplaatsen of uitschudden ademt u dan soms veel sporen tegelijk in. Dat kan klachten aan de luchtwegen geven, zoals hoesten of benauwdheid. Bewaar hooi daarom droog en luchtig, en gooi beschimmeld hooi weg.
Cladosporium is in de buitenlucht meestal de talrijkste spore. Toch zijn mensen daar minder vaak gevoelig voor dan voor Alternaria. In een groot Europees onderzoek naar huidpriktesten was 5,8 procent van de patiënten gevoelig voor Cladosporium herbarum en 11,9 procent voor Alternaria alternata. Bij Alternaria wordt vaak een drempel van ongeveer 100 sporen per kubieke meter lucht genoemd waarboven bij gevoelige mensen allergische klachten kunnen ontstaan. Bij Cladosporium ligt die schatting rond 3000 sporen per kubieke meter. Dit zijn veelgeciteerde schattingen uit ouder onderzoek, geen vaste grens voor iedere patiënt.
Schimmelallergie is niet zeldzaam. In een Spaans onderzoek onder 1156 mensen met allergische rinitis stonden schimmels op de vierde plaats, na pollen, huisstofmijt en huidschilfers van dieren. Ongeveer 20 procent was gevoelig voor ten minste één van de geteste schimmels. In Oekraïens onderzoek onder 3349 mensen die al gevoelig waren voor schimmels, reageerde ruim 79 procent op het belangrijkste allergeen van Alternaria alternata. Die cijfers komen niet uit Nederland, maar laten wel zien dat Alternaria bij schimmelallergie een grote rol speelt.
Welke klachten passen daarbij?
De klachten zitten vooral aan neus, ogen en luchtwegen. Wie allergie voor schimmel in huis heeft, merkt dat vaak aan niezen, een verstopte of loopneus en jeukende of tranende ogen. Ook hoesten of een benauwd gevoel komt voor, vooral bij mensen die al astma hebben. Omdat de schimmel in huis blijft, kunnen de klachten de hele winter aanhouden, en soms het hele jaar.
Heeft u forse luchtwegklachten en wordt u benauwd in een oud, vochtig huis of in een schuur? Denk dan ook aan Alternaria alternata. Bij mensen die daar gevoelig voor zijn, kunnen al weinig sporen in de lucht ernstige astmaklachten geven. Laat dit dan onderzoeken en wacht er niet te lang mee.
Zichtbare schimmel of een muffe geur is een reden om aan vocht te denken. Het bewijst nog niet dat u allergisch bent. Vocht en irritatie kunnen dezelfde klachten geven, ook zonder aantoonbare schimmelallergie. Alleen onderzoek kan dat onderscheid maken. Heeft u vooral astma en wilt u meer lezen over prikkels in huis, dan is er ook onze blog over astma en de woonomgeving.
Wat kunt u zelf in huis doen?
Bij allergie voor schimmel in huis is iets doen aan vocht het belangrijkste wat u zelf kunt doen. Ventileer elke dag, ook in de winter. Zet de roosters open en lucht kort maar goed, vooral na het douchen en koken. Los lekkages en andere vochtbronnen op. Houd de luchtvochtigheid niet te hoog. Ziet u schimmel, dan is alleen overschilderen meestal niet genoeg. De vochtbron moet eerst weg, en de schimmel moet goed worden verwijderd. Bij uitgebreide of terugkerende plekken is deskundige hulp verstandig.
Wanneer laat u zich onderzoeken?
Houden de klachten in huis lang aan, vooral in vochtige ruimtes, of helpen maatregelen onvoldoende? Twijfelt u of u allergie voor schimmel in huis heeft, dan kan allergologisch onderzoek duidelijkheid geven. Bij Allergie Centra kan dat met een huidpriktest of met bloedonderzoek. Daarmee is na te gaan of u gevoelig bent voor bepaalde schimmels, en ook of pollen, huisstofmijt of huisdieren een rol spelen. Niet voor alle schimmelsoorten is een even goede test voorhanden. De arts bepaalt welke testen bij uw klachten zinvol zijn. Een positieve test is niet het hele antwoord. De uitslag moet passen bij uw klachten. Op onze pagina over schimmelallergie leest u meer over de testen en de behandeling.
Welke behandeling is mogelijk?
Medicijnen kunnen de klachten verminderen. Antihistaminica helpen vooral tegen niezen, jeuk en een loopneus. Neussprays met een corticosteroïd remmen de ontsteking in het neusslijmvlies en helpen vooral bij een verstopte neus. Voor de ogen bestaan antihistaminica als oogdruppels. Deze middelen pakken de oorzaak niet weg, maar kunnen het leven wel een stuk draaglijker maken.
Immunotherapie, waarbij het lichaam langzaam went aan een allergeen, is voor schimmels helaas niet beschikbaar. Dat maakt saneren en voorkomen des te belangrijker. Hoe minder schimmel er in huis groeit, hoe minder sporen u inademt. Daarom loont het om de vochtbron echt aan te pakken, en niet alleen de plekken weg te halen.
Herkent u deze klachten? Bij Allergie Centra kunnen we uitzoeken of schimmels de oorzaak zijn. U kunt contact opnemen met een van onze vestigingen.
Folkert Blok, dermatoloog
Bronnen
Heinzerling L, Frew AJ, Bindslev Jensen C en anderen. Standard skin prick testing and sensitization to inhalant allergens across Europe, a survey from the GA2LEN network. Allergy, 2005, jaargang 60, pagina 1287 tot 1300. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16134996/
Twaroch T, Curin M, Valenta R, Swoboda I. Mold Allergens in Respiratory Allergy. Allergy, Asthma and Immunology Research, 2015, jaargang 7, pagina 205 tot 220. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4397360/
López Couso VP, Tortajada Girbés M, Rodriguez Gil D en anderen. Fungi Sensitization in Spain. Journal of Fungi, 2021, jaargang 7, artikel 631. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34436170/
Kalyniuk V, Rodinkova V, Yuriev S en anderen. Fungi-sensitized individuals have unique profiles where Alt a 1 dominates promoting response to grass, ragweed and cat allergens. Frontiers in Allergy, 2024, artikel 1438393. https://www.frontiersin.org/journals/allergy/articles/10.3389/falgy.2024.1438393/full
Gravesen S. Fungi as a cause of allergic disease. Allergy, 1979, jaargang 34, pagina 135 tot 154. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40448/
Amsterdam UMC. Schimmels en mijten. https://www.amsterdamumc.nl/nl/patienteninformatie/schimmels-en-mijten