Een odds ratio onder 1 wijst op een lager risico, boven 1 op een hoger risico. De getallen tussen haakjes zijn 95%-betrouwbaarheidsintervallen (de bandbreedte waarbinnen het werkelijke effect waarschijnlijk ligt).

De sterkste samenhang zat bij hersenkanker, waar vrijwel elk type allergie geassocieerd was met een lager risico. Bij alvleesklier- en darmkanker was het verband ook redelijk consistent. Bij borst-, long- en gewone prostaatkanker werd globaal géén verband gevonden.

Het is geen één-richtingsverhaal

Twee bevindingen verdienen extra aandacht omdat ze tegen het beschermingsverhaal in gaan.

Atopie en lymfoom — verhoogd risico.

Bij mensen met een atopische aanleg (de neiging om allergische reacties te ontwikkelen, vaak in combinatie eczeem + astma + hooikoorts) was het risico op lymfoom in de analyse ruim verdubbeld. Belangrijke kanttekening: dit cijfer ontstond na uitsluiting van één afwijkende studie en de subgroep was klein (drie studies). Het is dus eerder een signaal dan een vaststaand gegeven.

Atopie en prostaatkanker — verhoogd risico.

De analyse vond geen verband tussen allergie en prostaatkanker, maar de subgroep “atopie” liet wel een verhoogd risico zien. Dit kreeg in de samenvatting van de studie weinig nadruk, maar staat duidelijk in de resultaten.

Een nuance over verzamelnamen

Termen als “lymfoom” en “hersenkanker” zijn geen aandoeningen in enkelvoud. Onder lymfoom vallen onder andere Hodgkin lymfoom, non-Hodgkin lymfoom (NHL) met subtypes als diffuus grootcellig B-cellymfoom (DLBCL) en folliculair lymfoom, en de aparte groep cutane T-cellymfomen (CTCL) zoals mycosis fungoides — die in vroege stadia op chronisch eczeem kunnen lijken. Hersenkanker in dit type onderzoek betreft meestal gliomen, met name glioblastoom. In de analyse worden deze subtypes samengenomen, wat methodologisch verdedigbaar is maar wel betekent dat een odds ratio een gemiddelde is over verschillende ziektes met elk hun eigen biologie.

Hoe kan dit verband worden verklaard?

De auteurs bespreken meerdere hypotheses, geen ervan bewezen.

De bekendste is verbeterde immuunsurveillance: bij allergie staat het immuunsysteem in verhoogde paraatheid, wat zou kunnen helpen om afwijkende cellen sneller op te ruimen. IgE, het antilichaam achter directe allergische reacties, kan tumor-geassocieerde antigenen binden en mechanismen activeren waarmee immuuncellen tumorcellen aanvallen. Specifiek bij hersenkanker is er aanvullend bewijs uit fundamenteel onderzoek. Een muismodel uit 2023 liet zien dat allergische luchtwegontsteking de groei van glioblastoom vertraagde, doordat microglia (de afweercellen van het hersenweefsel) werden geherprogrammeerd naar een ontstekingsremmend, anti-tumoraal profiel. Dat past bij de epidemiologische bevinding dat juist bij hersenkanker het verband het meest consistent is.

Hoe sterk is het bewijs?

De auteurs zelf zijn duidelijk: voor verschillende uitkomsten is de bewijskracht laag tot zeer laag volgens GRADE. De redenen: alle 53 studies waren observationeel (geen oorzaak-gevolg vast te stellen), de manier waarop “allergie” werd gedefinieerd verschilde sterk per studie (zelfrapportage, dossiergegevens, IgE-meting, priktest), en bij meerdere uitkomsten (lymfoom, alvleesklierkanker, leukemie, hersenkanker) wezen statistische tests op publicatiebias. Voor pancreaskanker, longkanker, leukemie en maag-darmkankers werd de bewijskracht als zeer laag beoordeeld.

Wat dit voor u als allergiepatiënt betekent

• Het verandert niets aan diagnose en behandeling van uw allergie. Hooikoorts, astma, eczeem of contactallergie behandelen we omdat de klachten zelf de kwaliteit van leven beïnvloeden. Deze bevindingen zijn geen reden om klachten “voor de zekerheid maar te laten zitten”. Niemand kan op basis van populatiecijfers voorspellen wat er bij één individu gebeurt.
• Goede diagnostiek blijft de basis. Bij directe allergische reacties past een priktest; bij verdenking op contactallergie of vertraagde huidreacties een plaktest. Bij hardnekkige eczeemklachten is dermatologische beoordeling belangrijk, vooral als reguliere behandeling niet aanslaat.

Veelgestelde vragen

Beschermt mijn hooikoorts mij tegen hersenkanker?

In de meta-analyse hadden mensen met hooikoorts gemiddeld een lager risico op hersentumoren en dit verband was opvallend consistent. Maar het gaat om een statistische associatie op groepsniveau, niet om een persoonlijk risicogetal. Het is geen reden om hooikoorts onbehandeld te laten.

Verhoogt mijn atopisch eczeem mijn risico op kanker?

De studie vond bij atopie een verhoogd risico op lymfoom en prostaatkanker, maar de bewijskracht is laag en de subgroepen klein. Het absolute risico blijft beperkt. Goede behandeling van eczeem heeft vooral te maken met levenskwaliteit, niet met kankerpreventie. Hardnekkige eczeemklachten die niet reageren op behandeling verdienen wel altijd dermatologische beoordeling.

Moet ik mij laten testen op allergie vanwege mijn kankerrisico?

Nee. Allergologische diagnostiek is zinvol bij klachten die op een allergie kunnen wijzen, niet als kankerscreening.

Tot slot

De relatie tussen allergie en kanker is niet zo eenvoudig als “allergie beschermt” of “allergie verhoogt risico”. Het is een gemengd beeld waarbij sommige verbanden naar één kant wijzen, andere naar de andere kant, en de bewijskracht doorgaans laag is.
Heeft u allergieklachten en wilt u weten wat er precies aan de hand is? Allergie Centra Nederland verricht specialistisch allergologisch onderzoek op locaties in Amsterdam en binnenkort in Utrecht. Voor verwijzers: een verwijzing kan via de gebruikelijke kanalen worden ingestuurd.

Geschreven door huidtherapeut Jamy van den Brink. Inhoudelijk gecontroleerd door dermatoloog Folkert Blok, mei 2026.

Bronnen

Guo, S., Fan, X., Li, W., Bao, J., Ma, E., & Jin, H. (2025). Correlation between allergy and cancer: A systematic review and meta-analysis. Scientific Reports, 15, 34901. https://doi.org/10.1038/s41598-025-18646-y

Jensen-Jarolim, E., Bax, H. J., Bianchini, R., Crescioli, S., Daniels-Wells, T. R., Dombrowicz, D., Fiebiger, E., Gould, H. J., Karagiannis, S. N., et al. (2017). AllergoOncology – the impact of allergy in oncology: EAACI position paper. Allergy, 72(6), 866–887. https://doi.org/10.1111/all.13119

Li, H., Xiao, Y., Li, Q., Yao, J., Yuan, X., Zhang, Y., Lee, J. J., & Yu, D., et al. (2022). The allergy mediator histamine confers resistance to immunotherapy in cancer patients via activation of the macrophage histamine receptor H1. Cancer Cell, 40(1), 36–52.e9. https://doi.org/10.1016/j.ccell.2021.11.002

Poli, A., Oudin, A., Muller, A., Salvato, I., Wantz, M., Marchini, A., & Niclou, S. P. (2023). Allergic airway inflammation delays glioblastoma progression and reinvigorates systemic and local immunity in mice. Allergy, 78(3), 682–696.

Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie. (2024). Richtlijn Constitutioneel eczeem. NVDV. https://nvdv.nl