Vorige week zijn we gestart met een blogreeks over contactallergenen van het jaar, waarin we de periode van 2000 tot en met 2005 bespraken. Vandaag gaan we verder met de jaren daarna. Elk jaar kiest de American Contact Dermatitis Society een allergeen dat extra aandacht verdient, omdat het vaak allergische reacties veroorzaakt of interessant is om een andere reden. In deze blog bespreken we de allergenen van 2005 tot en met 2009. Dit zijn: corticosteroïden, PPD (een haarkleurstof), parfum, nikkel en thiurams (stoffen in rubberproducten zoals neopreen). We leggen uit waar je ze tegenkomt, hoe je een allergie herkent en wat je kunt doen als je gevoelig bent.
2005 – Corticosteroïden
Het klinkt bijna als een slechte grap: je krijgt een hormoonzalf voorgeschreven voor je eczeem, maar in plaats van verbetering wordt je huid alleen maar roder en pijnlijker. Voor sommige mensen is dit helaas de werkelijkheid. Zij ontwikkelen een allergie voor de werkzame stof in de zalf zelf: het corticosteroïd. Corticosteroïden zijn krachtige ontstekingsremmers die vaak worden ingezet bij eczeem, psoriasis en andere huidaandoeningen. Maar juist bij langdurig gebruik kan de huid overgevoelig raken, waardoor de klachten niet afnemen, maar juist verergeren. Dat zorgt vaak voor verwarring en frustratie. Hoe weet je of het eczeem terugkeert, of dat juist de zalf de klachten in stand houdt? Gelukkig bestaan er veel verschillende soorten corticosteroïden, en een allergie is meestal beperkt tot één specifieke chemische groep. Zo zijn er mensen die een reactie krijgen op hydrocortison, maar wél goed reageren op een andere hormoonzalf. Artsen zijn hiervan op de hoogte en kunnen bij twijfel een allergietest uitvoeren met verschillende soorten corticosteroïden. Als uit die test blijkt dat je inderdaad allergisch bent, kan de arts een alternatief voorschrijven dat wel goed bij jouw huid past. Dankzij nieuwe inzichten delen we corticosteroïden tegenwoordig in op basis van hun allergene eigenschappen, zodat het risico op kruisreacties beter beheersbaar is. Herken je het patroon van zalf gebruiken zonder resultaat? Of merk je zelfs dat je huid verslechtert? Bespreek dit dan met je arts. Soms ligt de oplossing niet in een sterkere zalf, maar juist in een andere.
2006 – PPD (haarkleurstof)
Een nieuw kapsel, een frisse kleur, even iets anders. Maar stel je voor: een paar dagen na het verven van je haar begint je hoofdhuid te jeuken, raken je oren geïrriteerd en ontstaan er zelfs blaren of zwellingen in je hele gezicht. In dat geval is waarschijnlijk een van de ingrediënten in de haarverf de boosdoener, en vaak is dat de stof PPD. PPD, oftewel parafenyleendiamine, is een krachtige haarkleurstof die vooral wordt gebruikt in donkere haarkleuren. Van zichzelf is de stof kleurloos, maar zodra deze in contact komt met zuurstof, zoals bij het verven gebeurt, ontstaan er pigmenten. Juist die tussenstoffen kunnen diep in de huid doordringen en daar een allergische reactie veroorzaken. Wie regelmatig zelf het haar verft of naar de kapper gaat voor een donkere kleur, loopt risico. Maar ook huisgenoten kunnen een reactie ontwikkelen, simpelweg door huidcontact of via handdoeken. Daarnaast zijn er de beruchte zwarte hennatattoos, tijdelijke tatoeages die vaak tijdens vakanties worden gezet, vooral bij kinderen. Om de kleur extra donker te maken, wordt daar soms illegaal een hoge dosis PPD aan toegevoegd. Het gevolg kan een ernstige allergische reactie zijn, met blaarvorming en blijvende littekens. PPD staat al decennialang bekend als een sterk allergeen. Op verpakkingen van haarverf wordt dan ook niet voor niets gewaarschuwd dat het een allergische reactie kan veroorzaken. Toch wordt de ernst ervan nog vaak onderschat, zeker bij producten die als natuurlijk of veilig worden gepresenteerd, zoals henna. Heb je ooit uitslag gekregen na het verven van je haar? Of ervaar je huidirritatie zonder duidelijke oorzaak? Dan is het goed mogelijk dat PPD de oorzaak is. Een dermatoloog kan dit eenvoudig testen en je adviseren over veilige alternatieven. PPD is wereldwijd een van de belangrijkste contactallergenen. Het mooie kapsel mag dan blijven, maar de risico’s helaas ook. Wees daarom alert, vooral bij donkere haarverf of tijdelijke hennatattoos, en overleg bij twijfel altijd met een arts. Je hoofd, je huid en je gezondheid zijn het waard.
2007 – Parfum
Het zit in je deodorant, je shampoo, je bodylotion, je wasmiddel en in nog veel meer producten. En hoewel het heerlijk kan ruiken, is het ook een van de meest voorkomende oorzaken van contactallergie. Je denkt misschien: “Maar dit is een natuurlijk geurtje, dan is het toch veilig?” Helaas is dat geen garantie. Zelfs geurstoffen die afkomstig zijn van planten en bloemen kunnen een allergische reactie veroorzaken. Een parfumallergie herken je vaak aan eczeem of jeuk op plekken waar je verzorgingsproducten aanbrengt, zoals je hals, gezicht of handen. Wat het ingewikkeld maakt, is dat het meestal niet om één enkele stof gaat. Parfum is namelijk geen vast ingrediënt, maar een verzamelnaam voor duizenden geurstoffen, zowel synthetisch als natuurlijk. Sommige mensen reageren op één specifieke geurcomponent, anderen op meerdere tegelijk. Wat het nog lastiger maakt, is dat parfum ook voorkomt in producten waarvan je het niet direct verwacht. Denk aan babydoekjes, schoonmaakmiddelen of cosmetica die als natuurlijk of mild worden aangeprezen, maar toch etherische oliën bevatten. Gelukkig wordt het steeds makkelijker om producten te vinden die geen parfum bevatten. In Europa zijn fabrikanten namelijk verplicht om 26 bekende geurallergenen afzonderlijk op het etiket te vermelden wanneer ze boven een bepaalde hoeveelheid in het product zitten. Zo kun je als consument beter geïnformeerde keuzes maken. Heb je regelmatig last van roodheid of jeuk en gebruik je verzorgingsproducten met parfum? Dan is het verstandig om je huidverzorgingsroutine eens kritisch onder de loep te nemen. Er zijn inmiddels volop parfumvrije alternatieven verkrijgbaar, en je huid zal je daar dankbaar voor zijn.
2008 – Nikkel
Nikkelallergie is misschien wel de bekendste vorm van een contactallergie die er bestaat, en dat is niet zonder reden. Al jarenlang staat nikkel bovenaan de lijst van meest voorkomende allergenen, vooral bij vrouwen. Dat komt vooral door sieraden: goedkope oorbellen, piercings, horloges en riemgespen bevatten vaak nikkel. Vooral bij gepiercete oren kan dat snel tot een allergie leiden. Wereldwijd is naar schatting tien tot twintig procent van de vrouwen allergisch voor nikkel. De allergie ontstaat meestal op jonge leeftijd, bijvoorbeeld na het dragen van een goedkope oorbel. De huid komt in contact met het metaal, en bij gevoelige mensen ontstaat dan een reactie zoals jeuk, roodheid of eczeem. Vaak gebeurt dit precies op de plek waar het sieraad de huid raakt, bijvoorbeeld onder een horlogebandje, bij een broeksknoop of rondom een piercing. Maar het blijft niet bij sieraden. Ook munten, sleutels, ritsen kunnen nikkel bevatten en afgeven. Gelukkig is er inmiddels veel veranderd. In Europa geldt sinds het jaar 2000 een speciale richtlijn die bepaalt hoeveel nikkel uit producten mag vrijkomen. En dat heeft effect: sinds deze regelgeving is het aantal nieuwe gevallen van nikkelallergie afgenomen, vooral bij jongeren. Tegelijkertijd is de bewustwording toegenomen en zijn er steeds meer producten verkrijgbaar met het label ‘nikkelvrij’. Toch blijft het belangrijk om alert te blijven, want nikkel zit nog steeds in veel alledaagse voorwerpen. En wie eenmaal allergisch is, blijft dat meestal levenslang. Mensen met een nikkelallergie zijn daarnaast soms ook gevoelig voor verwante metalen, zoals kobalt of palladium. Heb jij last van jeuk of eczeem op plekken waar metaal je huid raakt? Dan is het goed mogelijk dat nikkel de oorzaak is. Een allergietest kan daar snel duidelijkheid over geven. En tot die tijd? Probeer metaal waar je twijfels over hebt zoveel mogelijk te vermijden. Je kunt eventueel een pleister aanbrengen als tijdelijke bescherming. Want soms is één klein knoopje al genoeg om je huid flink van streek te maken.
2009 – Thiurams (rubberversnellers)
Heb je ooit een jeukende, rode huid gekregen na het dragen van een brace, zwembril of duikpak? Dan is het goed mogelijk dat je allergisch bent voor thiurams. Dat zijn stoffen die worden gebruikt om neopreenrubber sterker en elastischer te maken. Neopreen is een veelgebruikt materiaal in sport- en medische producten. Denk aan wetsuits, duikpakken, kniebraces, zwembrillen en zelfs bepaalde verbandmiddelen. Het materiaal voelt stevig maar toch flexibel aan en sluit goed aan op de huid. Juist dat langdurige huidcontact kan bij sommige mensen voor problemen zorgen. Na verloop van tijd kan er eczeem ontstaan op de plek waar het neopreen de huid raakt. De oorzaak ligt meestal bij de zogenoemde gemengde dialkyl thiurams. Dat is een ingewikkelde naam voor stoffen die tijdens de productie worden gebruikt om rubber te verhitten en vorm te geven. Helaas blijven er daarvan restjes achter in het eindproduct, en die kunnen bij gevoelige personen een allergische reactie uitlokken. Aan het eind van de jaren 2000 werd steeds duidelijker dat veel duikers en sporters met onverklaarbare huidproblemen eigenlijk allergisch bleken voor onderdelen van hun uitrusting. Een extra verwarrende factor is dat sommige producten het label ‘latexvrij’ dragen, wat voor veel mensen geruststellend klinkt. Maar latexvrij betekent niet automatisch dat het product ook vrij is van thiurams. Neopreen bevat deze stoffen vaak wel, ook al staat dat meestal niet op de verpakking. Heb jij huidklachten op de plek waar neopreen je huid raakt? Dan is het verstandig om een dun katoenen laagje te dragen onder je brace of wetsuit. Zo voorkom je direct contact. En als je vermoedt dat je gevoelig bent voor thiurams, kan een dermatoloog een allergietest uitvoeren om dit te bevestigen. Het goede nieuws is dat mensen met een allergie voor thiurams meestal wel siliconen verdragen. Met een paar kleine aanpassingen kun je dus gewoon blijven sporten en bewegen, zonder jeuk of irritatie.
Tot slot
De contactallergenen van 2005 tot en met 2009 laten goed zien hoe alledaagse producten onverwacht huidklachten kunnen veroorzaken. Een hormoonzalf, een haarkleurmiddel, een verzorgingsproduct met parfum, een metalen knoop of een zwembril van neopreen kunnen bij gevoelige personen leiden tot jeuk, roodheid of eczeem. Door deze stoffen beter te begrijpen en tijdig te herkennen, kunnen klachten sneller worden aangepakt en verergering worden voorkomen.
Gelukkig groeit de kennis over contactallergieën elk jaar. Steeds vaker worden allergene stoffen opgespoord en zijn er veilige alternatieven beschikbaar. De jaarlijkse keuze van een allergeen dat extra aandacht verdient, draagt bij aan meer bewustwording en betere zorg voor mensen met een gevoelige huid.
Volgende week gaan we verder met de periode van 2010 tot en met 2013. Dan bespreken we stoffen zoals neomycine, dimethylfumaraat, acrylaten en methylisothiazolinon. Deze komen onder andere voor in pleisters, schoenen, kunstnagels en vochtige doekjes. Wil je weten waar je op moet letten? Of denk je dat jouw klachten misschien hiermee te maken hebben? Houd dan zeker onze website in de gaten. Ook de komende allergenen brengen weer nieuwe inzichten voor iedereen die te maken heeft met huidproblemen.
