Verbod op TPO in gellak: wat betekent dit en waarom is het verboden?

Sinds september 2025 moesten nagelsalons plotseling afscheid nemen van een vertrouwd ingrediënt: TPO. Flacons gellak met deze stof mochten direct de prullenbak in, omdat het gebruik ervan in heel Europa verboden werd. TPO was jarenlang onmisbaar om gellak snel en stevig te laten uitharden onder de lamp. Toch besloten Europese gezondheidsinstanties dat de risico’s voor de gezondheid zwaarder wegen dan het gemak.
Wat betekent dit precies? Waarom is TPO verboden, welke risico’s zijn er gevonden en welke alternatieven gebruiken nagelproducten tegenwoordig? In deze blog leggen we het stap voor stap uit.

Wat is TPO en waarvoor werd het gebruikt?

TPO staat voor Trimethylbenzoyl Diphenylphosphine Oxide. Dat klinkt ingewikkeld, maar kort gezegd is het een chemische stof die helpt om gellak hard te laten worden. TPO werkt als een zogenaamde fotoinitiator. Dat betekent dat het actief wordt zodra er UV- of LED-licht op schijnt. Door dat licht valt de stof uiteen in kleine, zeer reactieve deeltjes die ervoor zorgen dat de vloeibare gellak uithardt tot een stevige, vaste laag. Dankzij TPO werd gellak in de nagelsalon in enkele tientallen seconden hard, glanzend en duurzaam. Juist omdat het zo goed werkte, werd TPO jarenlang veel gebruikt in de nagelbranche. Maar niet alleen daar: ook in andere producten, zoals speciale lakken en coatings, industriële lijmen, drukinkten en zelfs sommige tandheelkundige materialen (zoals witte vullingen), zat TPO verwerkt. Officieel mocht TPO alleen gebruikt worden in producten voor professioneel gebruik, dus bijvoorbeeld in nagelsalons. Toch konden consumenten het soms online bestellen via webshops, vaak zonder dat ze wisten dat dit eigenlijk niet de bedoeling was.

Waarom is TPO sinds 1 september 2025 verboden?

In 2023 hebben Europese experts opnieuw gekeken naar de veiligheid van TPO. Daarbij kwam naar voren dat de stof in hoge doseringen schadelijk kan zijn voor de voortplanting. Dat wil zeggen: het kan invloed hebben op de vruchtbaarheid of schadelijk zijn voor een ongeboren kind.
Belangrijk om te weten: TPO is niet aangemerkt als kankerverwekkend of als een stof die het DNA kan beschadigen. Het risico zit specifiek bij de voortplanting. Daarom kreeg TPO een officiële waarschuwing: het werd ingedeeld in de zogeheten CMR-categorie 1B. CMR staat voor carcinogeen, mutageen of reproductietoxisch, oftewel stoffen die kanker, DNA-schade of voortplantingsproblemen kunnen veroorzaken.

Volgens de Europese Cosmeticaverordening geldt hier een heel duidelijk principe: als een ingrediënt in deze gevaarlijke categorie valt, mag het niet meer gebruikt worden in cosmetica. Het gaat om een voorzorgsmaatregel om consumenten en professionals te beschermen. Daarom is TPO toegevoegd aan Bijlage II van de Cosmeticaverordening, de officiële lijst met verboden stoffen in cosmetica.

Vanaf maart 2024 stond de indeling van TPO officieel vast. In mei 2025 besloot de Europese Commissie dat TPO vanaf 1 september 2025 volledig verboden zou zijn in alle cosmetische producten in de EU. Er kwam geen overgangsperiode: fabrikanten, winkels en nagelsalons moesten er direct mee stoppen.

Kort gezegd: TPO is verboden omdat nieuwe wetenschappelijke inzichten laten zien dat de stof risico’s kan geven voor de vruchtbaarheid en voor ongeboren kinderen. Om elk mogelijk gevaar te vermijden, is besloten dat TPO helemaal niet meer in cosmetica mag worden gebruikt.

Gezondheidsrisico’s van TPO: van allergie tot vruchtbaarheid

De zorgen rond TPO gaan vooral over twee dingen: mogelijk schadelijke effecten op de voortplanting en het risico op allergische reacties.

1. Risico voor de voortplanting

Uit dierproeven is gebleken dat TPO in hoge doseringen invloed kan hebben op de vruchtbaarheid en zelfs schadelijk kan zijn voor een ongeboren kind. Bij rattenonderzoek zijn bijvoorbeeld problemen gevonden met de voortplanting en de ontwikkeling van embryo’s. Hoewel zulke hoge doseringen in een normale nagelstudio niet voorkomen, nemen Europese gezondheidsinstanties liever geen enkel risico. Daarom is TPO geclassificeerd als reproductietoxisch en uiteindelijk verboden in cosmetica.

2. Risico op allergie

TPO kan ook allergische reacties veroorzaken. Het werkt als een zogenaamde huid-sensibilisator: dat betekent dat je huid er gevoeliger door kan worden en allergisch kan reageren bij contact. Zeker als er tijdens het aanbrengen gellak naast de nagel op de huid terechtkomt, of als de gel niet goed uithardt onder de lamp, kan TPO in aanraking komen met de huid.

Mogelijke klachten zijn roodheid, jeuk, eczeem of zelfs blaarvorming rond de nagelriemen of vingertoppen. In ernstige gevallen kan de nagel loslaten of vervormen. Dermatologen waarschuwen al langer dat dit soort reacties vaker voorkomt bij mensen die thuis met gellak werken, omdat daar sneller fouten gemaakt worden met het aanbrengen en uitharden.

3. Reststoffen in de gel

Bij correct gebruik in een professionele salon wordt TPO grotendeels opgebruikt tijdens het uitharden. Alleen kleine restjes (minder dan 0,1%) blijven achter in de plakkerige laag op de nagel. Die zitten meestal vast in de uitgeharde gel en komen dus niet vrij op de huid. Dat is de reden dat TPO jarenlang als veilig werd gezien bij professioneel gebruik. Toch geldt: geen enkel risico is beter dan een klein risico. Daarom heeft de EU besloten om TPO helemaal te verbieden in cosmetische producten.

Welke alternatieven zijn er voor TPO?

Het goede nieuws is dat het verbod op TPO niet betekent dat gellak verdwijnt. Fabrikanten hebben de afgelopen jaren hard gewerkt aan nieuwe formules zonder TPO. Veel merken hebben inmiddels bevestigd dat hun hele assortiment gellak TPO-vrij is en dus gewoon veilig verkocht en gebruikt mag worden. Gelnagellak blijft dus bestaan, alleen met andere, veiligere ingrediënten.

Een veelgebruikt alternatief is TPO-L. Dat lijkt qua naam en werking sterk op TPO, maar heeft een ander veiligheidsprofiel. TPO-L valt niet onder de gevaarlijke categorieën (zoals stoffen die kankerverwekkend of schadelijk voor de voortplanting zijn) en wordt ook niet gezien als hormoonverstorend. Toch zorgt het, net als TPO vroeger, voor een snelle en diepe uitharding van de gellak onder UV- of LED-licht. Behalve TPO-L gebruiken fabrikanten ook andere fotoinitiatoren of combinaties daarvan, die wél voldoen aan de Europese veiligheidseisen. Zo blijft het product goed werken zonder de risico’s van TPO.

Voor consumenten merk je eigenlijk nauwelijks verschil: de nieuwe generatie gellak hardt nog steeds snel uit, blijft lang zitten en geeft een mooie glans. Het verschil zit dus niet in hoe je nagels eruitzien, maar in de veiligheid van de ingrediënten.

Is een allergie voor TPO hetzelfde als een acrylaatallergie?

Het korte antwoord: nee, het zijn twee verschillende allergieën. Beide kunnen ontstaan door nagelproducten, maar ze worden veroorzaakt door heel andere stoffen.

Wat is een acrylaatallergie?
Acrylaten zijn kleine bouwsteentjes die in gellak en kunstnagels zitten, zoals HEMA of Di-HEMA. Deze moleculen zorgen ervoor dat de vloeibare gel tijdens het uitharden verandert in een harde, stevige laag. Als je een acrylaatallergie hebt, reageert je afweersysteem op die bouwstenen zelf. Je lichaam gaat ze zien als een indringer, waardoor er eczeem, roodheid, jeuk of blaasjes rond de nagels kunnen ontstaan.

Wat is een TPO-allergie?
TPO is géén acrylaat. Het is een heel ander type stof: een fotoinitiator. Dat betekent dat het de reactie start waardoor de gel onder UV- of LED-licht hard wordt. Je kunt ook allergisch worden voor TPO, al is dat nu minder relevant omdat TPO sinds september 2025 in de EU verboden is. Mensen die er gevoelig voor waren, kregen dezelfde soort klachten als bij acrylaten: roodheid, jeuk of eczeem rond de nagelriemen of vingertoppen.

Waarom lijken de klachten zo op elkaar?
Of je nu op acrylaten reageert of op TPO, in beide gevallen gebeurt er eigenlijk hetzelfde: de huid komt in aanraking met een stof die de afweer prikkelt. Het immuunsysteem herkent de stof daarna telkens opnieuw en gaat er steeds heftiger op reageren. Daarom lijken de klachten zo sterk op elkaar, ook al zijn de stoffen totaal verschillend.

Belangrijk om te weten

• Een acrylaatallergie betekent niet automatisch dat je ook allergisch bent voor TPO, en omgekeerd.

• Het verschil zit in de chemie: acrylaten zijn de bouwstenen van de gel, TPO was de starter die het proces op gang bracht.

• Omdat TPO verboden is, loop je daar nu geen risico meer op bij nieuwe producten. Acrylaten zitten nog wél in gellak, dus die blijven een mogelijke oorzaak van allergie.

Bronnen